Τριώδιο 2026 – Πώς Νηστεύουμε την περίοδο του Τριωδίου

Τριωδιο είναι ένα Λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας μας ,από το οποίο ψάλλουν οι ψάλτες από τον εσπερινό του Σαββάτου πριν την Κυριακή του Τελωνου και Φαρισαίου μέχρι και το Μέγα Σάββατο το πρωί. (Είναι το εικονιζόμενο βιβλίο)

✓Το Σάββατο ,πριν την Κυριακή του Τελωνου και Φαρισαίου , πριν την έναρξη του Εσπερινού , τοποθετείται το βιβλίο στην εικόνα του Χριστού στο Τέμπλο και το παίρνει ο ψάλτης από κει (όπως στην εικόνα) και επειδή παίρνοντας το ,το ανοίγει, επικράτησε η έκφραση” άνοιξε το Τριώδιο”.

✓Τριωδιο ονομάζεται γιατί αυτή την περίοδο ψάλλουμε τρείς ωδές ,ενώ τον υπόλοιπο χρόνο εννέα.

✓Το Τριώδιο δεν κρατά μόνο τρεις Κυριακές αλλά μέχρι το Μέγα Σάββατο,δηλαδή η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα είναι κομμάτια του Τριωδίου.

✓Το Τριώδιο δεν έχει καμία σχέση ούτε με τις μεταμφιέσεις, ούτε με τα ξέφρενα γλέντια και πάρτυ, που έχουν επικρατήσει να γίνονται τέτοια εποχή. Αυτά είναι εντελώς ξένα προς το πνεύμα του Τριωδίου.

✓Το πνεύμα του Τριωδίου είναι η αγάπη για τον πλησίον,η ταπείνωση,η συγχωρητικοτητα ,η εγκράτεια,η νηστεία,η προσευχή, η συχνότερη συμμετοχή στην μυστηριακή ζωή της εκκλησίας. Γενικότερα είναι η προετοιμασία μας ώστε να δεχθούμε το Άγιο Πάσχα.

✓ Έχει επικρατήσει λανθασμένα να τρώνε κρέας μέχρι και την Κυριακή πριν την καθαρά Δευτέρα , λέγοντας ότι είναι η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Η τελευταία Κυριακή που τρώμε κρέας είναι αυτή της Απόκρεω η Αποκριάς ,όπου το λεει και η λέξη απόκρεω δηλαδή αποχή από το κρέας.

✓Συγκεκριμενα Η πρώτη Κυριακή είναι του Τελωνου και Φαρισαίου ,η δεύτερη είναι του Ασώτου υιού,η Τρίτη είναι της Απόκρεω ,και η τέταρτη είναι της Τυρινής όπου καταναλώνουμε τα πάντα εκτός από κρέας.

✓Η λέξη καρναβάλι είναι λατινική και σημαίνει αποχή από το κρέας , όπως το ίδιο σημαίνει και η λέξη Απόκρεω. Όπως βλέπετε πουθενά δεν υπάρχει η λέξη μεταμφίεση .

✓Αρα το Τριώδιο είναι καθαρά μια εκκλησιαστική περίοδος ,όπου επικρατεί η κατάνυξη και τίποτα άλλο , άρα το Τριώδιο είναι η αρχή της πορείας μας προς τα πάθη και την Ανάσταση του Χριστού.

Τι είναι το Τριώδιο

Ο όρος ‘Τριώδιο’ έχει διπλή έννοια. Αφενός, Τριώδιο ονομάζεται το λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας με ύμνους τριών ωδών που ψάλλονται την περίοδο πριν από την Ανάσταση. Αφετέρου, Τριώδιο καλείται και το κινητό διάστημα του εκκλησιαστικού έτους που προετοιμάζει τους πιστούς για τον εορτασμό του Πάσχα.

Το Τριώδιο για το 2024 ανοίγει στις 25 Φεβρουαρίου και κλείνει στις 4 Μαΐου, οπότε και συμπληρώνονται οι 10 εβδομάδες.

Το Τριώδιο για το 2025 ανοίγει στις 9 Φεβρουαρίου και κλείνει στις 19 Απριλίου.

 Το Τριώδιο για το 2026 ανοίγει στις 1 Φεβρουαρίου και κλείνει στις 11 Απριλίου.

Γιατί ονομάζεται Τριώδιο

Το Τριώδιο ονομάζεται έτσι, χάρη στη μορφή του υμνολογικού υλικού που εμπεριέχεται στο λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας μας.

Συγκεκριμένα, οι ύμνοι που λέγονται Τριώδια, δεν έχουν τη συνήθη μορφή όπως σε άλλα λειτουργικά βιβλία, καθώς διαθέτουν τρεις ωδές (ή αλλιώς Κανόνες), αντί για εννέα.

Τι σημαίνει ‘Άνοιξε το Τριώδιο’ 

Με την έναρξη της περιόδου του Τριωδίου, κατά τον Εσπερινό του Σαββάτου που τελείται πριν από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, ο ιεροψάλτης παραλαμβάνει το βιβλίο του Τριωδίου που είναι τοποθετημένο στην Εικόνα του Ιησού Χριστού. Έπειτα, το ασπάζεται και το τοποθετεί στο αναλόγιο του ναού.

Με αυτόν τον τρόπο, η φράση ‘Άνοιξε το Τριώδιο’ αφορά τόσο το «άνοιγμα» του βιβλίου στην Εκκλησία με την κυριολεκτική έννοια, όσο και την έναρξη της εκκλησιαστικής περιόδου που ονομάζουμε Τριώδιο.

Η έναρξη του Τριωδίου σηματοδοτεί την αρχή μιας κατανυκτικής περιόδου που χαρακτηρίζεται από έντονη περισυλλογή και προετοιμασία των πιστών για την σαρανταήμερη νηστεία που θα ακολουθήσει.

Πότε είναι η περίοδος του Τριωδίου

Ποιες είναι οι Κυριακές του Τριωδίου και ποια η σημασία τους

Το διάστημα του Τριωδίου αποτελείται από 10 εβδομάδες και είναι χωρισμένο σε τρεις μικρότερες περιόδους.

Η πρώτη περίοδος ξεκινάει την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι την Κυριακή της Τυροφάγου, διάστημα που διαρκεί συνολικά τρεις εβδομάδες.

Αυτές οι πρώτες τρεις εβδομάδες του Τριωδίου ονομάζονται «Προφωνήσιμοι» διότι προαναγγέλλουν τους αγώνες ενάντια στα πάθη μας κατά τη διάρκεια της Τεσσαρακοστής.

Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

Η πρώτη εβδομάδα ξεκινάει την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, με την αντίστοιχη παραβολή, η οποία διδάσκει τους πιστούς να είναι ταπεινοί, όπως ο Τελώνης και όχι υπερήφανοι, όπως ο Φαρισαίος.

Κυριακή του Ασώτου

Η δεύτερη εβδομάδα αρχίζει την Κυριακή του Ασώτου, στην οποία διδάσκεται μέσω της παραβολής η μεγαλειώδης σημασία της μετάνοιας και της συγχώρεσης.

Κυριακή της Απόκρεω

Η τρίτη εβδομάδα σηματοδοτείται με την Κυριακή της Απόκρεω και αναφέρεται στη Δευτέρα Παρουσία.

Αξίζει να σημειωθεί, πως το Σάββατο πριν την τρίτη Κυριακή του Τριωδίου ονομάζεται Ψυχοσάββατο ή Σάββατο των Ψυχών και είναι αφιερωμένο στους κεκοιμημένους.

Κυριακή της Τυρινής ή της Τυροφάγου

Η τρίτη εβδομάδα κλείνει με την Κυριακή της Τυρινής ή αλλιώς Τυροφάγου, η οποία περιγράφει την εξορία του Αδάμ και της Εύας από τον Παράδεισο.

Τούτη τη μέρα τα κείμενα του Ευαγγελίου προτρέπουν τους χριστιανούς να νηστέψουν, να συγχωρέσουν και να ζουν ενάρετα με ελεημοσύνη.

Στη συνέχεια ακολουθεί η δεύτερη περίοδος, η οποία ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και διαρκεί μέχρι το Σάββατο του Λαζάρου.

Αυτή η περίοδος αποτελείται από τέσσερις εβδομάδες και πέντε Κυριακές.

Α’ Κυριακή των Νηστειών ή της Ορθοδοξίας

Η πρώτη Κυριακή της περιόδου είναι η Α’ Κυριακή των Νηστειών ή της Ορθοδοξίας, η οποία συμβολίζει την επαναφορά των εικόνων στις Εκκλησίες και την νίκη των χριστιανών απέναντι στις αιρετικές πλάνες.

Β’ Κυριακή των Νηστειών ή Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

Στην Β’ Κυριακή των Νηστειών κυριαρχεί η προσευχή, η νηστεία και η ελεημοσύνη. Πρότυπο αυτής είναι ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος συμβολίζει τη σοφία και τη γνώση μέσω της ορθόδοξης πίστης.

Γ’ Κυριακή των Νηστειών ή Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

Η  Γ’ Κυριακή των Νηστειών είναι γνωστή και ως Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Κυρίαρχο ρόλο παίζει ο Σταυρός που συμβολίζει την αναγέννηση του Ιησού Χριστού και αποτελεί στήριγμα για κάθε πιστό.

Δ’ Κυριακή των Νηστειών ή του Αγίου Ιωάννη της Κλίμακος

Ακολουθεί η Δ’ Κυριακή των Νηστειών προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη της Κλίμακος, με κεντρικό μήνυμα ότι με προσωπικό αγώνα και πνευματική άσκηση, οι πιστοί θα φτάσουν στη ψυχική ανύψωση.

Ε’ Κυριακή των Νηστειών ή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας

Φτάνοντας προς το τέλος, είναι η Ε’ Κυριακή των Νηστειών ή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, μέσω της οποίας συμβολίζεται η βαθιά μετάνοια. Στο παρελθόν, η Οσία Μαρία υπήρξε αμαρτωλή, αλλά αργότερα επέλεξε τον δρόμο του ασκητισμού για 47 ολόκληρα χρόνια.

Η τρίτη περίοδος είναι από την Κυριακή των Βαΐων μέχρι το Μεγάλο Σάββατο, οπότε και ολοκληρώνεται το διάστημα του Τριωδίου.

Παλαιότερα, το Τριώδιο περιελάμβανε και την περίοδο από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι και την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Μετέπειτα όμως, η περίοδος αυτή συμπεριλήφθηκε σε ένα άλλο λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας μας που ονομάζεται Πεντηκοστάριο.

Η Νηστεία κατά το Τριώδιο

Το διάστημα πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της Τεσσαρακοστής, είναι μία σημαντική περίοδος, όπου οι χριστιανοί προετοιμάζονται εσωτερικά για την Μεγάλη Εβδομάδα και την Ανάσταση του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του κατανυκτικού Τριωδίου, οι πιστοί δίνουν τον δικό τους προσωπικό αγώνα με προσευχή, νηστεία και μετάνοια, ψάλλοντας κατανυκτικά «της μετα­νοίας άνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…».

 Πώς νηστεύουμε στο Τριώδιο

 Οι πρώτες τρεις εβδομάδες του Τριωδίου οδηγούν στη Μεγάλη Σαρακοστή και τη σαρανταήμερη νηστεία πριν από το Πάσχα.

Η πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου ονομάζεται «ελεύθερη» ή «απολυτή», καθώς υπάρχει ελευθερία στην επιλογή των τροφών, ακόμη και την Τετάρτη και την Παρασκευή. Γίνεται δηλαδή «καταλύση εις πάντα» όλες τις ημέρες της εβδομάδας.

Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται Κρεατινή ή της Κρεατοφάγου, διότι εξακολουθεί να υπάρχει ελευθερία στην επιλογή του φαγητού, με εξαίρεση την Τετάρτη και την Παρασκευή, όπου νηστεύουμε χωρίς λάδι. Γίνεται δηλαδή «καταλύση εις πάντα» όλες τις ημέρες της εβδομάδας εκτός της Τετάρτης και της Παρασκευής.

Κλείνοντας, η τρίτη εβδομάδα είναι της Τυροφάγου ή Τυρινής γιατί όλες τις ημέρες της εβδομάδας υπάρχει ελεύθερη επιλογή στα γαλακτοκομικά προϊόντα, το αυγό, το ψάρι και το ελαιόλαδο, αλλά όχι στο κρέας.

Έπειτα, ακολουθεί η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, δηλαδή η νηστεία που έχει διάρκεια σαράντα ημέρες.

Η περίοδος του Τριωδίου που περιλαμβάνει και την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, είναι μια σημαντική ευκαιρία για περισυλλογή, συγχώρεση και μετάνοια. Με αυτά τα εφόδια οι πιστοί ετοιμάζονται να ζήσουν το θαύμα της Ανάστασης του Κυρίου και να δεχθούν τη λύτρωση στη ζωή τους.