Ελλάδα: Το 13ωρο και η εξαήμερη εργασία δεν ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα – Τι δείχνουν τα στοιχεία για μισθούς και κέρδη

Η αύξηση των ωρών εργασίας δεν φαίνεται να αποτελεί λύση για τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Οργάνωση IndustriAll Europe. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται οι μισθοί, οι επενδύσεις, τα εταιρικά κέρδη και οι συνθήκες εργασίας, με την Ελλάδα να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα λόγω των υψηλών ωρών απασχόλησης.

Η αύξηση του χρόνου εργασίας δεν εγγυάται μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα για τις επιχειρήσεις, υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Οργάνωση IndustriAll Europe, επισημαίνοντας ότι τα προβλήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τις περιορισμένες επενδύσεις και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα κέρδη.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάζει η γενική γραμματέας της οργάνωσης, Judith Kirton-Darling, στο Social Europe, οι εργαζόμενοι καλούνται να εργαστούν περισσότερες ώρες, ενώ τα στοιχεία για την εξέλιξη των μισθών και των εταιρικών κερδών θέτουν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι ίδιοι επωφελούνται από την οικονομική ανάπτυξη που συμβάλλουν να παραχθεί.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία καταγράφει τις περισσότερες ώρες πραγματικής εργασίας κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024. Η οργάνωση εκτιμά ότι η περαιτέρω επιμήκυνση του χρόνου εργασίας, μέσω ρυθμίσεων όπως η δυνατότητα απασχόλησης έως 13 ώρες ημερησίως υπό προϋποθέσεις, δεν αποτελεί από μόνη της απάντηση στις προκλήσεις της ανταγωνιστικότητας.

Τα κέρδη αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της IndustriAll Europe αφορά την κατανομή του πλούτου στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Όπως αναφέρεται στην ανάλυση, από το 2000 τα συνολικά μικτά κέρδη στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα της Ευρώπης αυξήθηκαν σχεδόν δύο φορές ταχύτερα από τους μέσους μισθούς. Παράλληλα, στον μεταποιητικό τομέα, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από τον μισθό ανά εργαζόμενο.

Η συνδικαλιστική οργάνωση υποστηρίζει ότι τα δεδομένα αυτά αποτυπώνουν μια ανισορροπία μεταξύ της παραγωγικότητας και των αποδοχών των εργαζομένων, οι οποίοι δεν έχουν επωφεληθεί στον ίδιο βαθμό από τον πλούτο που παράγεται.

Την ίδια στιγμή, αμφισβητείται η άποψη ότι το κόστος εργασίας αποτελεί τον βασικό παράγοντα που περιορίζει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η οργάνωση, το κόστος εργασίας παρέμεινε σχετικά σταθερό ως ποσοστό των εσόδων σε αρκετούς κλάδους, ενώ στην αυτοκινητοβιομηχανία και στους προμηθευτές της μειώθηκε από 13,9% το 2020 σε 10,7% το 2025.

Η Ελλάδα, οι πολλές ώρες εργασίας και το 13ωρο

Η ελληνική περίπτωση αποτελεί σημαντικό μέρος της επιχειρηματολογίας της IndustriAll Europe. Η χώρα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της ΕΕ ως προς τις πραγματικές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας, γεγονός που επαναφέρει τη συζήτηση για τη σχέση ανάμεσα στη διάρκεια της απασχόλησης, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα.

Η δυνατότητα απασχόλησης έως 13 ώρες ημερησίως, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο, καθώς και οι ρυθμίσεις για εργασία έξι ημερών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από συνδικαλιστικούς φορείς.

Η IndustriAll Europe υποστηρίζει ότι η αύξηση των ωρών εργασίας δεν αρκεί για να ενισχύσει τη βιομηχανική παραγωγή, ιδιαίτερα όταν οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν χαμηλή ζήτηση ή δεν αξιοποιούν πλήρως την παραγωγική τους δυναμικότητα.

Όπως επισημαίνει, η παραμονή των εργαζομένων για περισσότερες ώρες στα εργοστάσια δεν δημιουργεί αυτομάτως νέες αγορές για τα προϊόντα, ούτε εξασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις θα πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό, τεχνολογία και καινοτομία.

Η θέση αυτή αποτελεί βασικό επιχείρημα της οργάνωσης στη συζήτηση για το ευρωπαϊκό παραγωγικό μοντέλο, χωρίς να σημαίνει ότι η επίδραση του χρόνου εργασίας είναι ίδια σε όλους τους κλάδους και τις επιχειρήσεις.

Οι επενδύσεις μειώνονται ενώ αυξάνονται οι αποδόσεις των μετόχων

Η ανάλυση στρέφει την προσοχή και στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αξιοποιούν τα κέρδη τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Judith Kirton-Darling, οι επιχειρηματικές επενδύσεις στην ΕΕ υποχώρησαν από το 13,9% του ΑΕΠ το 2019 στο 12,5% το 2024.

Η IndustriAll Europe συνδέει την εξέλιξη αυτή με την αυξανόμενη έμφαση που δίνεται στις αποδόσεις των μετόχων, στα μερίσματα και στις επαναγορές μετοχών, αντί για την επανεπένδυση των κερδών στην παραγωγή.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο μεγάλων διαχειριστών περιουσιακών στοιχείων και επενδυτικών κεφαλαίων, οι οποίοι, σύμφωνα με την οργάνωση, ενδέχεται να δίνουν προτεραιότητα σε βραχυπρόθεσμες αποδόσεις εις βάρος μακροπρόθεσμων παραγωγικών επενδύσεων.

Η πρόταση που διατυπώνεται είναι να δοθούν περισσότερα κίνητρα για την επανεπένδυση των κερδών στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και να εξεταστούν φορολογικά μέτρα για τις επαναγορές μετοχών και τα εισοδήματα από κεφάλαιο.

Το παράδειγμα του Βελγίου και η προστασία των μισθών

Στη συζήτηση για τις εργασιακές σχέσεις, ιδιαίτερη θέση έχει το Βέλγιο, όπου η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών αποτελεί σημαντικό μηχανισμό προστασίας της αγοραστικής δύναμης.

Στις 9 Οκτωβρίου, εργαζόμενοι και συνδικαλιστικοί φορείς συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις στις Βρυξέλλες, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε προτεινόμενες παρεμβάσεις που αφορούν τη μισθολογική πολιτική, τη φορολογία και τον υπολογισμό του ετήσιου χρόνου εργασίας.

Η IndustriAll Europe τάσσεται στο πλευρό των εργαζομένων, υποστηρίζοντας ότι η αποδυνάμωση των μισθολογικών προστατευτικών μηχανισμών μπορεί να περιορίσει την αγοραστική δύναμη και, κατ’ επέκταση, τη ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες.

Η οργάνωση επικαλείται επίσης την περίοδο μετά την οικονομική κρίση του 2008-2009, όταν η συγκράτηση των μισθών και η αποδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων συνέβαλαν, σύμφωνα με την εκτίμησή της, στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Τι προτείνουν τα συνδικάτα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Η IndustriAll Europe ζητά μια διαφορετική προσέγγιση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με έμφαση στις παραγωγικές επενδύσεις, στις αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας και στην προστασία των συλλογικών δικαιωμάτων.

Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η προστασία των μισθών, η πρόσβαση των εργαζομένων σε προγράμματα κατάρτισης και η σύνδεση της δημόσιας χρηματοδότησης των επιχειρήσεων με συγκεκριμένες κοινωνικές δεσμεύσεις.

Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι οι δημόσιες ενισχύσεις προς στρατηγικούς βιομηχανικούς κλάδους θα πρέπει να συνοδεύονται από εγγυήσεις για ποιοτικές θέσεις εργασίας, διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας στην Ευρώπη και σεβασμό των συλλογικών δικαιωμάτων.

Στην ίδια κατεύθυνση, προτείνεται η αξιοποίηση των δημόσιων συμβάσεων για την ενίσχυση προϊόντων ευρωπαϊκής κατασκευής και τη στήριξη των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας.

Η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας στην Ευρώπη

Το βασικό μήνυμα της IndustriAll Europe είναι ότι η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τη μείωση του εργασιακού κόστους ή την αύξηση των ωρών απασχόλησης.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η Ευρώπη διαθέτει εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, ισχυρά ερευνητικά ιδρύματα και σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν καλύτερα μέσω μακροπρόθεσμων επενδύσεων και μιας δικαιότερης κατανομής των οικονομικών αποτελεσμάτων.

Για την Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με το ύψος των μισθών, την αγοραστική δύναμη, τις συνθήκες απασχόλησης και τις προοπτικές της εγχώριας παραγωγής.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η επιμήκυνση του χρόνου εργασίας μπορεί να προσφέρει ουσιαστική λύση στις αδυναμίες της οικονομίας ή εάν απαιτούνται βαθύτερες αλλαγές στο επενδυτικό μοντέλο, στην παραγωγικότητα και στον τρόπο κατανομής του παραγόμενου πλούτου.