Η Τούμπα στα όρια: Πού τελειώνει η φωνή του οπαδού και πού αρχίζει η διοίκηση;

Η υπόθεση Κωνσταντέλια και όσα εκτυλίχθηκαν στην Τούμπα επανέφεραν με ένταση ένα διαχρονικό ερώτημα στο ελληνικό ποδόσφαιρο: μέχρι ποιο σημείο μπορεί ο οπαδός να επηρεάζει τις αποφάσεις μιας επαγγελματικής ομάδας;

Η εικόνα οπαδών να παρεμβαίνουν δυναμικά στις εξελίξεις γύρω από έναν ποδοσφαιριστή, να ζητούν απαντήσεις από τη διοίκηση και να εκφράζουν την οργή ή την απογοήτευσή τους δεν είναι καινούργια. Όμως η ένταση της αντίδρασης στην υπόθεση Κωνσταντέλια δείχνει ότι για ένα κομμάτι της εξέδρας η σχέση με τον σύλλογο ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της απλής υποστήριξης.

Στην Τούμπα, μάλιστα, το θέμα έφτασε σε σημείο κατάληψης του γηπέδου και απαίτησης για επαφή με τον Ιβάν Σαββίδη, ενώ στα οπαδικά φόρουμ η συζήτηση πήρε φωτιά.

Ο οπαδός αισθάνεται συνιδιοκτήτης

Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στον τρόπο με τον οποίο οι φίλαθλοι αντιλαμβάνονται την ομάδα τους. Η ΠΑΕ μπορεί να έχει ιδιοκτήτη, διοικητικό συμβούλιο, επαγγελματίες μάνατζερ και συγκεκριμένη οικονομική στρατηγική, όμως ο οπαδός αισθάνεται ότι ο σύλλογος είναι και δικός του.

Δεν έχει μετοχές. Έχει όμως μνήμες, συναισθήματα, χρόνο και χρήμα επενδυμένα στην ομάδα. Ακολουθεί την ομάδα στις καλές και στις δύσκολες στιγμές, αγοράζει εισιτήρια διαρκείας, ταξιδεύει, γεμίζει τις εξέδρες και θεωρεί ότι δικαιούται να έχει λόγο για το μέλλον της.

Αυτό το συναίσθημα είναι απολύτως κατανοητό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η συναισθηματική σχέση μετατρέπεται σε απαίτηση διοικητικού ελέγχου.

Ποιος αποφασίζει για έναν ποδοσφαιριστή;

Η περίπτωση Κωνσταντέλια είναι χαρακτηριστική ακριβώς επειδή ο ποδοσφαιριστής έχει αποκτήσει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά των φιλάθλων. Για πολλούς δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη παίκτη του ρόστερ, αλλά σύμβολο μιας γενιάς και έναν ποδοσφαιριστή πάνω στον οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί η ομάδα για χρόνια.

Αυτό εξηγεί και την ένταση των αντιδράσεων. Στα οπαδικά φόρουμ, η συζήτηση για τον Κωνσταντέλια έχει εξελιχθεί σε ευρύτερη συζήτηση για τη διοίκηση, τις πωλήσεις παικτών και το αγωνιστικό πλάνο του ΠΑΟΚ.

Όμως υπάρχει μια λεπτή γραμμή.

Ο οπαδός έχει δικαίωμα να διαφωνεί. Έχει δικαίωμα να αποδοκιμάζει. Έχει δικαίωμα να ζητά εξηγήσεις και να ασκεί δημόσια κριτική. Δεν μπορεί, όμως, να θεωρεί ότι η ομάδα λειτουργεί με βάση το δικό του δημοψήφισμα.

Αν ένας ιδιοκτήτης αποφασίσει να πουλήσει έναν ποδοσφαιριστή, η απόφαση μπορεί να είναι σωστή ή λανθασμένη, έξυπνη ή καταστροφική. Είναι όμως διοικητική απόφαση.

Από την εξέδρα στο «διοικώ εγώ»

Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό ερώτημα.

Μέχρι πού φτάνει η δύναμη της εξέδρας;

Στην ιδανική περίπτωση, ο οπαδός λειτουργεί ως θεματοφύλακας της ταυτότητας του συλλόγου. Πιέζει, ελέγχει, κρίνει και, όταν χρειάζεται, αποδοκιμάζει. Δεν αντικαθιστά όμως τη διοίκηση.

Γιατί αν κάθε μεταγραφή, κάθε πώληση, κάθε αλλαγή προπονητή ή κάθε επιχειρηματική απόφαση πρέπει να εγκρίνεται από την εξέδρα, τότε δεν μιλάμε πλέον για επαγγελματικό αθλητισμό. Μιλάμε για ένα ιδιότυπο μοντέλο λαϊκής διοίκησης.

Και αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: σήμερα ο οπαδός απαιτεί να μη φύγει ο αγαπημένος του παίκτης, αύριο μπορεί να απαιτήσει την απομάκρυνση ενός προπονητή και μεθαύριο να ζητήσει την αποχώρηση ενός ιδιοκτήτη.

Η δύναμη του οπαδού είναι πραγματική

Αυτό δεν σημαίνει ότι η φωνή της εξέδρας είναι ασήμαντη. Το αντίθετο.

Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, ο κόσμος έχει τεράστια επιρροή. Μπορεί να δημιουργήσει πίεση, να αλλάξει το κλίμα, να επηρεάσει τη δημόσια εικόνα μιας διοίκησης και να κάνει σαφές ότι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν γίνονται αποδεκτές.

Η δύναμη αυτή, όμως, αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από όρια.

Η Τούμπα δεν είναι απλώς ένα γήπεδο. Είναι κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας του ΠΑΟΚ. Αλλά άλλο πράγμα είναι να ανήκει συναισθηματικά στον κόσμο και άλλο να ανήκει διοικητικά.

Και ίσως αυτή να είναι η ουσία της υπόθεσης Κωνσταντέλια: ο οπαδός δικαιούται να αισθάνεται ότι η ομάδα είναι δική του. Δεν σημαίνει ότι μπορεί και να αποφασίζει για αυτήν.

Η μεγάλη πρόκληση για κάθε επαγγελματικό σύλλογο είναι να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην επιχειρηματική διοίκηση και στη δύναμη της εξέδρας. Γιατί χωρίς τον οπαδό μια ομάδα χάνει την ψυχή της. Αλλά χωρίς διοίκηση, χάνει και την κατεύθυνσή της.