«ΑΠ. ΠΑΝΑΣ: ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΜΑΡΑΘΟΥΣΑΣ  ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ ΩΣ «ΜΑΡΤΥΡΙΚΟΥ ΧΩΡΙΟΥ»

Κοινοβουλευτική παρέμβαση προς τον Υπουργό Εσωτερικών κατέθεσε ο Βουλευτής Χαλκιδικής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Απόστολος Πάνας, μεταφέροντας στη Βουλή το αίτημα του Δήμου Πολυγύρου για τον χαρακτηρισμό της Μαραθούσας ως «Μαρτυρικού Χωριού».

Ο κ. Πάνας υιοθέτησε ως Αναφορά το σχετικό αίτημα, το οποίο συνοδεύεται από την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, την απόφαση της Δημοτικής Κοινότητας Μαραθούσας και πλήρη φάκελο ιστορικής τεκμηρίωσης, σχετικά με τα γεγονότα της περιόδου της Κατοχής και τις απώλειες που υπέστη η Μαραθούσα.

Με την κοινοβουλευτική του παρέμβαση, ο Βουλευτής ζητά από το Υπουργείο Εσωτερικών, να εξεταστεί άμεσα ο φάκελος από τις αρμόδιες υπηρεσίες και την Επιτροπή, να ενημερώσει για την πορεία του αιτήματος και να γνωστοποιήσει εάν απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία για τη συνέχιση της διαδικασίας, ώστε να αναγνωριστεί από την Πολιτεία η Μαραθούσα ως «Μαρτυρικό Χωρίο».

Ο κ. Πάνας δήλωσε σχετικά:  «Προχώρησα άμεσα στην κοινοβουλευτική αυτή παρέμβαση, μεταφέροντας προς τον Υπουργό Εσωτερικών το αίτημα των τοπικών φορέων του Δήμου Πολυγύρου για τον χαρακτηρισμό της Μαραθούσας ως «Μαρτυρικού Χωριού». Πρόκειται για ένα αίτημα που συνδέεται με την ιστορική μνήμη του τόπου και τις θυσίες των προγόνων μας κατά την περίοδο της Κατοχής.

Παρακολουθώ στενά την πορεία του φακέλου και τα επόμενα στάδια της διαδικασίας, ενώ θα είμαι δίπλα στον Δήμο και τους τοπικούς φορείς για όποια πρόσθετη ενέργεια χρειαστεί, ώστε το αίτημα της Μαραθούσας να εξεταστεί και να ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία».

              ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ

             ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΝΑΣ

Βουλευτής Χαλκιδικής

                                                                                                                          01-10-2026                         

ΑΝΑΦΟΡΑ

Προς το Προεδρείο της Βουλής

Προς: τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Λιβάνιο Θεόδωρο

Θέμα: «Αίτημα χαρακτηρισμού της Μαραθούσας Δήμου Πολυγύρου ως Μαρτυρικού Χωριού».

Σας διαβιβάζω και υιοθετώ ως Αναφορά το με αριθ. πρωτ. 18721/14602/22-09-2026 αίτημα του Δήμου Πολυγύρου, την υπ’ αρ. 149/2026 ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, την υπ’ αρ. 6/2026 απόφαση της Δημοτικής Κοινότητας Μαραθούσας, καθώς και την Έκθεση Ιστορικής Τεκμηρίωσης για τον χαρακτηρισμό της Κοινότητας Μαραθούσας ως «Μαρτυρικού Χωριού».

Το σχετικό αίτημα, συνοδευόμενο από πλήρη φάκελο ιστορικής τεκμηρίωσης, υποβλήθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών στις 22 Σεπτεμβρίου 2026. Ο φάκελος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ιστορικά και βιβλιογραφικά στοιχεία, ληξιαρχικές πράξεις θανάτου, δημοσιεύματα της εποχής, μαρτυρίες και λοιπό αρχειακό υλικό, τα οποία προσκομίζονται προς τεκμηρίωση των γεγονότων και των απωλειών που υπέστη η Μαραθούσα κατά την περίοδο της Κατοχής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου, τα γεγονότα του Ιουνίου του 1944 είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικές ανθρώπινες απώλειες και την ολοσχερή πυρπόληση του οικισμού, ενώ καταγράφονται επίσης θάνατοι μαχητών και εκτελέσεις αιχμαλώτων στην ευρύτερη περιοχή, αναδεικνύουν τη σοβαρότητα των γεγονότων που έλαβαν χώρα στη Μαραθούσα κατά την περίοδο της Κατοχής και τελούν υπό την κρίση των αρμόδιων υπηρεσιών στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Κατόπιν των ανωτέρω, παρακαλείσθε: Να εξεταστεί ο υποβληθείς φάκελος και το αίτημα χαρακτηρισμού της Μαραθούσας Χαλκιδικής ως «Μαρτυρικού Χωριού» από τις αρμόδιες υπηρεσίες και την αρμόδια Επιτροπή. Να ενημερωθεί η Βουλή για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η εξέταση του αιτήματος.Να γνωστοποιηθεί εάν απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία ή συμπληρωματικά δικαιολογητικά από τον Δήμο Πολυγύρου ή τους ενδιαφερόμενους φορείς.Να ενημερωθούν οι ενδιαφερόμενοι για τα επόμενα προβλεπόμενα στάδια της διαδικασίας και, εφόσον ο φάκελος κριθεί πλήρης, για την περαιτέρω διοικητική πορεία του αιτήματος.

Η ανάδειξη και η διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης των τόπων που υπέστησαν απώλειες και καταστροφές κατά την περίοδο της Κατοχής αποτελεί ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας για την τοπική κοινωνία και την ιστορική μνήμη της χώρας.

Παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες και για την ενημέρωσή μου επί της πορείας του αιτήματος.

                                                                                                                                        Ο αναφέρων βουλευτής 

                                                                                                                                                                                                                                                                              Πάνας Απόστολος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΧΟΥ		Πολύγυρος, 22/09/2026
Ταχ. Δ/νση   Πληρ.: Τηλ. e–mail	:   : Γραφείο Δημάρχου : :		ΠΡΟΣ: Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Γραμματεία Εσωτερικών και Οργάνωσης, Διεύθυνση Διοίκησης Δ/νση: Σταδίου 27, 10183 Αθήνα Υπ’ όψιν Επιτροπής Χαρακτηρισμού Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΗΜΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΡΑΘΟΥΣΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ, ΠΕ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΩΣ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΧΩΡΙΟ

Αξιότιμα Μέλη της Επιτροπής,

Σε εκτέλεση της υπ’ αρ. 149/2026 ομόφωνης απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου μας, σας υποβάλλουμε με την παρούσα αίτημα για τον χαρακτηρισμό της Μαραθούσας ως «Μαρτυρικό Χωριό», σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 18 παρ. 5 του Ν. 2503/1997.

Ο εν λόγω οικισμός πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος κατά την περίοδο της Ξενικής Κατοχής (1941-1944). Συγκεκριμένα, στις 19 και 20 Ιουνίου 1944 προέβησαν στην εκτέλεση 13 αμάχων κατοίκων και στην πυρπόληση όλου του οικισμού. Επίσης, έπεσαν στο πεδίο της μάχης 6 μαχητές   και άλλοι 12 που αιχμαλωτίστηκαν, εκτελέστηκαν στην τοποθεσία «Πλατάνα».

Προς απόδειξη των ανωτέρω και προς διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής σας, συνυποβάλλουμε πλήρως συγκροτημένο Φάκελο Ιστορικής Τεκμηρίωσης.

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πρόσθετη πληροφορία ή διευκρίνιση απαιτηθεί κατά την εξέταση του αιτήματός μας.

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνημμένα Έγγραφα Φακέλου:

1. Απόσπασμα της υπ’ αρ. 149/2026 Απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Πολυγύρου & της Απόφασης του Τοπικού Συμβουλίου Μαραθούσας
2. Έκθεση Ιστορικής Τεκμηρίωσης (Γεγονότα, Απώλειες, Καταστροφές)
3. Αντίγραφα επίσημων εγγράφων / Ληξιαρχικών Πράξεων Θανάτου της εποχής
4. Μαρτυρίες επιζώντων και σχετικό φωτογραφικό υλικό
5. Βιβλιογραφία

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ   

 της 15/2026 συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου

 Στον Πολύγυρο, σήμερα εικοστή έκτη (26^η) του μηνός Αυγούστου του έτους 2026, ημέρα Τετάρτη και ώρα 19:30 το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Πολυγύρου συνήλθε σε τακτική συνεδρίαση, ύστερα από την με αριθ. πρωτ. 16320/21-08-2026 έγγραφη πρόσκληση της Προέδρου του Δ.Σ. κ. Ευαγγελίας Ασβεστά, η οποία επιδόθηκε και δημοσιεύθηκε νόμιμα, σύμφωνα με τις διατάξεις της της παρ.1 & 2 του άρθρου 124 του ν.5314/26 (ΦΕΚ 103Α/29-06-2026). 

       Πριν από την έναρξη της συνεδρίασης αυτής η Πρόεδρος διαπίστωσε ότι παρίσταται ο Δήμαρχος κ. Γεώργιος Εμμανουήλ και ότι σε σύνολο 25 δημοτικών συμβούλων ήταν:

ΠΑΡΟΝΤΕΣ:       

Α/Α	Επίθετο	Όνομα	Α/Α	Επίθετο	Όνομα
1	Αβέρη	Αικατερίνη	14	Τσαμακδάς	Γεώργιος
2	Διαμαντουλάκη	Νικολέτα	15	Καρανάσιος	Ευθύμιος
3	Ασβεστά	Ευαγγελία	16	Συροπλή	Ευαγγελία
4	Ταρκάσης	Ελευθέριος	17	Οικονόμου	Νικόλαος
5	Τσίγκας	Αθανασιος	18	Ματέας	Γεώργιος
6	Αρβανίτης	Ευάγγελος	19	Καραφουλίδης	Αναστάσιος
7	Σακελλάρης	Κατάκαλος	20	Aβέρη	Μαρία
8	Λελεγιάννης	Γιάννης	21	Καρακατσάνη	Σμαρώ
9	Πειραλής	Δημήτριος	22	Ζαγγίλας	Δημήτριος
10	Φαρδογιάννης	Βασίλειος	23	Νικολαΐδης	Γρηγόριος
11	Γιώβου	Χάιδω	24
12	Τσιπινιάς	Δημήτριος	25
13	Καρατζοβάλη	Παναγιώτα

ΑΠΟΝΤΕΣ:

Α/Α	Επίθετο	Όνομα
1	Χριστίδου	Αιμιλιανή
2	Θεολόγης	Νικόλαος

Στη συνεδρίαση παραβρέθηκε η υπάλληλος του Δήμουκ. Ψαθά Κωνσταντία, για την τήρηση των πρακτικών.

Συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης ο Αντιδήμαρχος κ. Κατάκαλος Σακελλάρης και οι δημοτικοί σύμβουλοι κ. Αικατερίνη Αβέρη, Χάιδω Γιώβου και Σμαρώ Καρακατσάνη.

Παραβρέθηκαν επίσης η Πρόεδρος του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας Πολυγύρου κ. Μουταφτσή Ζαφειρία, η Πρόεδρος του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας Αγίου Προδρόμου κ. Αναγνώστου Φανή και ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας Παλαιοκάστρου κ. Κωστάρας Στυλιανός.

Αριθμός θέματος : 8	Εισήγηση για την ένταξη της Μαραθούσας στο δίκτυο μαρτυρικών πόλεων και χωριών.
Αριθμός Απόφασης : 149

Η Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Ευαγγελία Ασβεστά, εκφώνησε το δέκατο τέταρτο θέμα της ημερήσιας διάταξης και έδωσε τον λόγο στον Αντιδήμαρχο κ. Αρβανίτη Ευάγγελο, ο οποίος ανέφερε τα εξής: Σύμφωνα με το Ν.2503/1997 (αρθ.18 παρ.5) συνίσταται, με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, τριμελής επιτροπή που έχει αντικείμενο την υποβολή αιτιολογημένης πρότασης για τον χαρακτηρισμό των πόλεων και χωριών εκείνων που έχουν υποστεί μεγάλες καταστροφές σε ανθρώπινες ζωές και σε υλικές ζημιές κατά την αντίσταση εναντίον των δυνάμεων κατοχής 1941-1944 ως «μαρτυρικών πόλεων» και « μαρτυρικών χωριών».

Η Δημοτική Κοινότητα Μαραθούσας της Δημοτικής Ενότητας Ζερβοχωρίων του Δήμου Πολυγύρου είναι το ένα από τα δύο χωριά της Χαλκιδικής που γνώρισε τη θηριωδία των κατακτητών Γερμανών και Βουλγάρων το 1944. Το χωριό πυρπολήθηκε ολοσχερώς ενώ δεκάδες ήταν τα θύματα.

Είναι ιστορική αναγκαιότητα, ευθύνη αλλά και ηθική υποχρέωση να ενταχθεί η Μαραθούσα στο δίκτυο μαρτυρικών πόλεων και χωριών.

 Είναι το ελάχιστο που πρέπει να γίνει για να αναγνωριστεί ο αγώνας και η θυσία των Μαραθιωτών και των άλλων πεσόντων στις μάχες που έγιναν μέσα και πέριξ της Μαραθούσας με τους κατακτητές κάτι που προβλέπεται άλλωστε από το Ν. 2503, άρθρο18 παρ. 5.

 Σύντομο ιστορικό

 Στα μέσα περίπου του Ιουνίου 1944 ο Σούμπερτ με τους άντρες του πήραν την εντολή να εγκαταλείψουν τη Ν. Καλλικράτεια και να πάνε στη Ν. Απολλωνία για να κάνουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον των ανταρτών.

Από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκε ο Σούμπερτ στη Ν. Απολλωνία άρχισε να τρομοκρατεί τους κατοίκους της γύρω περιοχής συλλαμβάνοντας και βασανίζοντας αρκετούς από αυτούς για να πάρει πληροφορίες για τους αντάρτες.

Στη Μαραθούσα υπήρχε το κέντρο της ΕΤΑ (Επιμελητεία του Αντάρτη) και αρκετοί Μαραθιώτες είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ και στην ΕΠΟΝ. Η Μαραθούσα λοιπόν χρησίμευε ως σημαντικός κόμβος τροφοδοσίας και επικοινωνίας διάφορων ανταρτικών ομάδων.

 Όλα αυτά τα έμαθε ο Σούμπερτ και κατάστρωσε ένα σχέδιο για να τιμωρήσει τους Μαραθιώτες. Στις 16 Ιουνίου δύο ιππείς ντυμένοι ως ελασίτες πήγαν στη Μαραθούσα. Ζήτησαν να δουν τον πρόεδρο και τον ιερέα του χωριού για να τους μεταφέρουν δήθεν την ειδοποίηση ότι ο λόχος τους θα περάσει την Κυριακή από εκεί και πριν συνεχίσει την πορεία του προς το βουνό για να συναντήσει άλλες αντάρτικες ομάδες θα έκαναν στάση στο χωριό για να φάνε. Καλό θα ήταν λοιπόν να ετοιμάσουν φαγητά και να συμφάγουν με τους συναγωνιστές Μαραθιώτες.

Ο πρόεδρος ειδοποίησε την τοπική οργάνωση και αυτή με τη σειρά της τον καπετάν Βούρο που ήταν ο διοικητής του ΕΛΑΣ. Αυτός υποψιάστηκε ότι μάλλον ήταν μία παγίδα του Σούμπερτ κι έτσι αποφάσισε να στήσει ενέδρα στην τοποθεσία Πλατάνα βόρεια του χωριού ενώ ο ίδιος με μια μικρή δύναμη ανταρτών περίμενε στη θέση Μύλος. Η ενέδρα όμως δεν είχε τύχη μιας και οι Σουμπερίτες άλλαξαν διαδρομή και έφτασαν στη Μαραθούσα το απόγευμα με πυροβολισμούς,συγκεντρώνοντας τους κατοίκους στην πλατεία. Ο καπετάν Βούρος ακούγοντας τους πυροβολισμούς επιτέθηκε στο σώμα των Σουμπεριτών οι οποίοι διαλύθηκαν και έτρεξαν στα χωράφια μέσα στα σπαρτά για να σωθούν. Σε αυτή τη σύγκρουση έπεσε και ο πρώτος νεκρός, ο υδρονομέας Βασίλειος Τσουκαλάς , ο οποίος προσπάθησε να διαφύγει και ένας Σουμπερίτης τον εκτέλεσε εν ψυχρώ.

Ο καπετάν Βούρος λέει στους Μαραθιώτες να εγκαταλείψουν το χωριό γιατί ήξερε πώς αντιδρά ο Σούμπερτ σε αυτές τις περιπτώσεις. Πράγματι οι Μαραθιώτες έφυγαν και ξενύχτησαν σε ρεματιές μακριά από το χωριό. Το πρωί κάποιοι από αυτούς που δεν είχαν προλάβει να πάρουν τίποτα μαζί τους, επέστρεψαν στα σπίτια τους για να πάρουν κάποια από τα υπάρχοντά τους.

Ακριβώς όπως το είχε προβλέψει ο καπετάν Βούρος, ο Σούμπερτ ενισχυμένος με δύναμη Γερμανών αλλά και τριακοσίων Βούλγαρων ιππέων επιτέθηκαν στη Μαραθούσα. Δύο τμήματα του ΕΛΑΣ έδωσαν μάχες αλλά μπροστά στην πολύ μεγαλύτερη δύναμη του εχθρού υποχώρησαν με απώλειες ενώ κάποιοι αιχμαλωτίστηκαν. Οι Σουμπερίτες επιδόθηκαν σε απίστευτες βιαιότητες σκοτώνοντας όποιον από τους κατοίκους είχαν επιστρέψει για να πάρουν τα πράγματά τους και δεν πρόλαβαν να φύγουν. Μετά το πλιάτσικο  που έκαναν παίρνοντας ό,τι πολύτιμο έβρισκαν, έβαλαν φωτιά σε όλο το χωριό καίγοντάς το ολοσχερώς μαζί με ανήμπορους γέρους ή κάποιους που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπιτικά τους.

Οι Μαραθιώτες με δάκρυα στα μάτια έβλεπαν από τις πλαγιές του Χολομώντα να καίγονται τα σπίτια τους.

 Ακολουθεί κατάλογος Μαραθιωτών και αγωνιστών που κάηκαν ζωντανοί στα σπίτια τους, έπεσαν στο πεδίο της μάχης ή εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Πλατάνα.

 Μαραθιώτες που κάηκαν ζωντανοί στα σπίτια τους

1. Στύλος    Γεώργιος

2. Στύλου   Μαρία

3. Μητρούσης Δημήτριος

4. Μητρούση  Παρασκευή

5. Κουρμπέτη Μαρία

6. Σαμαράς Παναγιώτης

7. Τσακαλέρος Κωνσταντίνος (πρώτα του έσκισαν την κοιλιά και μετά τον έριξαν μέσα στο φλεγόμενο σπίτι του.

 Μαραθιώτες που σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν εν ψυχρώ.

1  Τσάλης    Γεώργιος (13 ετών)

2. Τερζόγλου  Ελένη

3. Παπαδόπουλος Νικόλαος

4. Γιάντσιου   Ευαγγελία

5. Κόνιαρης   Αναστάσιος

6.Φουντούκης Ιωάννης

 Έπεσαν στο πεδίο της μάχης

1. Τσουκαλάς  Βασίλειος  εκτελέστηκε σε δρόμο της Μαραθούσας

2. Κόνιαρης    Χρήστος     από Στάγιρα

3. Κωστούδας ή Κατσαμούδης Χριστόδουλος από Στάγιρα

4. Τσαχουρίδης Κωνσταντίνος  από Ν. Σάντα

5. Ιωσηφίδης   Παύλος      από Θεσσαλονίκη

6. Φώτης          άγνωστο επώνυμο και μέρος καταγωγής

  Εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Πλατάνα

 1. Θεοχάρης   Βασίλειος       από Μαραθούσα

 2. Χαϊδευτός  Σπύρος           από Μαραθούσα

 3. Κοντός       Γρηγόριος      από Κρήμνη

 4. Κοντός       Αστέριος        από Κρήμνη

 5. Ορφανίδης Ιωάννης         από Πλατανοχώρι

 6. Ηλιάδης     Κορνήλιος     από Μελισσσουργό

 7. Καρακάσης Βασίλειος     από Ριζά ή από Σταυρό

 8. Θεοδοσίου  Ευάγγελος     από Νεοχώρι

 9. Γιοματάρης Ελευθέριος    από Ορμύλια

10.Χριστοφόρου Δημήτριος  από Επανωμή

11.Πήτας         Σταύρος         από Θάσο

12.Γαϊτανάκης  Δημήτριος    άγνωστης καταγωγής

 Τα στοιχεία για το ολοκαύτωμα της Μαραθούσας αντλήθηκαν από 

1  Από δύο εφημερίδες της εποχής

2. Ληξιαρχικές πράξεις θανάτου (όσες βρήκαμε)

3. Μαρτυρίες αγωνιστών που πήραν μέρος στις μάχες στη Μαραθούσα

4. Βιβλίο του Μαραθιώτη Θανάση Φωτίου “Η ναζιστική τρομοκρατία στην Ελλάδα”

5. Αφιέρωμα της εφημερίδας “Φάρος του Θερμαϊκού”

Στη συνέχεια η Πρόεδρος κάλεσε το Δημοτικό Συμβούλιο να αποφασίσει σχετικά με την υποβολή αιτήματος για την ένταξη της Μαραθούσας στο δίκτυο «μαρτυρικών πόλεων και χωριών», σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.2503/1997 (αρθ.18 παρ.5).

Το Δημοτικό Συμβούλιο αφού άκουσε την εισήγηση, έλαβε υπόψη όλα τα παραπάνω και μετά τον διάλογο που αναπτύχθηκε μεταξύ των μελών

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΟΜΟΦΩΝΑ

Την υποβολή αιτήματος συνοδευόμενο από αιτιολογημένη πρόταση στην αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Εσωτερικών για τον χαρακτηρισμό της Δημοτικής Κοινότητας Μαραθούσας της Δημοτικής Ενότητας Ζερβοχωρίων του Δήμου Πολυγύρου και την ένταξή της στο δίκτυο «μαρτυρικών πόλεων και χωριών», σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 άρθρο18 το Ν. 2503/1997.

.

Η παρούσα απόφαση πήρε αύξοντα αριθμό 149/2026

Έτσι συντάχτηκε το πρακτικό και υπογράφεται όπως παρακάτω

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                               ΤΑ Μ Ε Λ Η

Υπογραφή                                                      Υπογραφές

Ακριβές Απόσπασμα

Πολύγυρος 26-08-2026

Η  ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ.

                                                                 ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΣΒΕΣΤΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΣ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ

Παλαιοχώρα, 16/09/2026

Έκθεση ιστορικής τεκμηρίωσης για την ένταξη της Μαραθούσας

στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών

(γεγονότα, απώλειες, καταστροφές)

Η Δημοτική Κοινότητα Μαραθούσας της Δημοτικής Ενότητας Ζερβοχωρίων του Δήμου Πολυγύρου είναι το ένα από τα δύο χωριά της Χαλκιδικής που γνώρισε τη θηριωδία των κατακτητών Γερμανών και Βουλγάρων το 1944. Το χωριό πυρπολήθηκε ολοσχερώς, ενώ τα θύματα ήταν δεκάδες.

Είναι ιστορική αναγκαιότητα, ευθύνη αλλά και ηθική υποχρέωση να ενταχθεί η Μαραθούσα στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών.

Είναι το ελάχιστο που πρέπει να γίνει για να αναγνωριστεί ο αγώνας και η θυσία των Μαραθιωτών και των άλλων πεσόντων στις μάχες που έγιναν μέσα και πέριξ της Μαραθούσας με τους κατακτητές, κάτι που προβλέπεται άλλωστε από τον Ν. 2503, άρθρο 18 παρ. 5.

Σύντομο ιστορικό

Στα μέσα περίπου του Ιουνίου 1944 ο Σούμπερτ με τους άντρες του έλαβαν την εντολή να εγκαταλείψουν τη Ν. Καλλικράτεια και να μεταβούν στη Ν. Απολλωνία, για να κάνουν «εκκαθαριστικές επιχειρήσεις» εναντίον των ανταρτών. Από την πρώτη κιόλας στιγμή που εγκαταστάθηκε ο Σούμπερτ στη Ν. Απολλωνία, άρχισε να τρομοκρατεί τους κατοίκους της γύρω περιοχής συλλαμβάνοντας και βασανίζοντας αρκετούς από αυτούς, με σκοπό να αντλήσει πληροφορίες για τους αντάρτες.

Στη Μαραθούσα υπήρχε το κέντρο της ΕΤΑ (Επιμελητεία του Αντάρτη) και αρκετοί Μαραθιώτες είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ και στην ΕΠΟΝ. Η Μαραθούσα λοιπόν, χρησίμευε ως σημαντικός κόμβος τροφοδοσίας και επικοινωνίας διαφόρων ανταρτικών ομάδων. Μόλις ο Σούμπερτ ενημερώθηκε για όλα τα παραπάνω, κατέστρωσε ένα σχέδιο για να τιμωρήσει τους Μαραθιώτες.

Στις 16 Ιουνίου, ημέρα Παρασκευή, δύο ιππείς ντυμένοι ως ελασίτες μεταβαίνουν στη Μαραθούσα. Εκεί, ζητούν να δουν τον πρόεδρο και τον ιερέα του χωριού για να τους μεταφέρουν δήθεν την ειδοποίηση ότι ο λόχος τους θα περάσει την Κυριακή 18 Ιουνίου από εκεί και πριν συνεχίσει την πορεία του προς το βουνό για να συναντήσει άλλες αντάρτικες ομάδες, θα κάνει στάση στο χωριό για φαγητό. Καλό θα ήταν λοιπόν, να ετοιμαστούν φαγητά και να συμφάγει ο λόχος με τους συναγωνιστές Μαραθιώτες.

Ο πρόεδρος του χωριού, ειδοποιεί τότε την τοπική οργάνωση και αυτή με τη σειρά της τον καπετάν Βούρο που ήταν ο διοικητής του ΕΛΑΣ. Αυτός υποψιάζεται ότι πρόκειται για παγίδα του Σούμπερτ κι έτσι, αποφασίζει να στήσει ενέδρα στην τοποθεσία Πλατάνα, βόρεια του χωριού, ενώ ο ίδιος με μια μικρή δύναμη ανταρτών περιμένει στη θέση Μύλος. Το σχέδιο όμως της ενέδρας δεν αποδίδει, καθώς οι Σουμπερίτες αλλάζουν διαδρομή και φτάνουν στη Μαραθούσα το απόγευμα με πυροβολισμούς, συγκεντρώνοντας τους κατοίκους στην πλατεία. Ο καπετάν Βούρος ακούγοντας τους πυροβολισμούς επιτίθεται στο σώμα των Σουμπεριτών, οι οποίοι διαλύονται και τρέχουν μέσα στα χωράφια με τα σπαρτά για να σωθούν. Σε αυτή τη σύγκρουση πέφτει και ο πρώτος νεκρός, ο υδρονομέας Βασίλειος Τσουκαλάς, ο οποίος προσπάθησε να διαφύγει και ένας Σουμπερίτης τον εκτέλεσε εν ψυχρώ.

Ο καπετάν Βούρος καλεί τους Μαραθιώτες να εγκαταλείψουν το χωριό, καθώς γνωρίζει τον τρόπο που αντιδρά ο Σούμπερτ σε αυτές τις περιπτώσεις. Πράγματι, οι Μαραθιώτες φεύγουν και περνούν τη νύχτα σε ρεματιές μακριά από το χωριό. Το πρωί, κάποιοι από αυτούς που δεν είχαν προλάβει να πάρουν τίποτα μαζί τους, επιστρέφουν στα σπίτια τους για να πάρουν τα αναγκαία.

Ακριβώς όπως το είχε προβλέψει ο καπετάν Βούρος, ο Σούμπερτ ενισχυμένος με δύναμη Γερμανών αλλά και τριακοσίων Βούλγαρων ιππέων κάνουν επίθεση στη Μαραθούσα. Δύο τμήματα του ΕΛΑΣ δίνουν μάχες, αλλά μπροστά στην πολύ μεγαλύτερη δύναμη του εχθρού υποχωρούν με απώλειες, ενώ κάποιοι αιχμαλωτίζονται. Οι Σουμπερίτες τότε επιδίδονται σε απίστευτες βιαιότητες σκοτώνοντας όποιον από τους κατοίκους έχει επιστρέψει στο χωριό και δεν έχει προλάβει να φύγει. Ακολουθεί πλιάτσικο παίρνοντας ό,τι πολύτιμο βρουν, βάζουν φωτιά σε όλο το χωριό καίγοντάς το ολοσχερώς μαζί με ανήμπορους γέρους ή κάποιους που αρνούνται να εγκαταλείψουν τα σπιτικά τους.

Οι Μαραθιώτες με δάκρυα στα μάτια, βλέπουν από τις πλαγιές του Χολομώντα τα σπίτια τους να καίγονται.

Ακολουθεί κατάλογος Μαραθιωτών και αγωνιστών που κάηκαν ζωντανοί στα σπίτια τους, έπεσαν στο πεδίο της μάχης ή εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Πλατάνα.

Μαραθιώτες που κάηκαν ζωντανοί στα σπίτια τους:

1. Στύλος Γεώργιος
2. Στύλου Μαρία
3. Μητρούσης Δημήτριος
4. Μητρούση Παρασκευή
5. Κουρμπέτη Μαρία
6. Σαμαράς Παναγιώτης
7. Τσακαλέρος Κωνσταντίνος (πρώτα του έσκισαν την κοιλιά και μετά τον έριξαν μέσα στο φλεγόμενο σπίτι του.

Μαραθιώτες που σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν εν ψυχρώ:

1. Τσάλης Γεώργιος (13 ετών)
2. Τερζόγλου Ελένη
3. Παπαδόπουλος Νικόλαος
4. Γιάντσιου Ευαγγελία
5. Κόνιαρης Αναστάσιος
6. Φουντούκης Ιωάννης

Έπεσαν στο πεδίο της μάχης:

1. Τσουκαλάς Βασίλειος, εκτελέστηκε σε δρόμο της Μαραθούσας
2. Κόνιαρης Χρήστος από Στάγιρα
3. Κωστούδας ή Κατσαμούδης Χριστόδουλος από Στάγιρα
4. Τσαχουρίδης Κωνσταντίνος από Ν. Σάντα
5. Ιωσηφίδης Παύλος από Θεσσαλονίκη
6. Φώτης (άγνωστο επώνυμο και μέρος καταγωγής)

Εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Πλατάνα:

1. Θεοχάρης Βασίλειος από Μαραθούσα
2. Χαϊδευτός Σπύρος από Μαραθούσα
3. Κοντός Γρηγόριος από Κρήμνη
4. Κοντός Αστέριος από Κρήμνη
5. Ορφανίδης Ιωάννης από Πλατανοχώρι
6. Ηλιάδης Κορνήλιος από Μελισσσουργό
7. Καρακάσης Βασίλειος από Ριζά ή από Σταυρό
8. Θεοδοσίου Ευάγγελος από Νεοχώρι
9. Γιοματάρης Ελευθέριος από Ορμύλια
10. Χριστοφόρου Δημήτριος από Επανωμή
11. Πήτας Σταύρος από Θάσο
12. Γαϊτανάκης Δημήτριος (άγνωστης καταγωγής)

Τα στοιχεία για το ολοκαύτωμα της Μαραθούσας αντλήθηκαν από:

• Δύο εφημερίδες της εποχής
• Ληξιαρχικές πράξεις θανάτου
• Μαρτυρίες αγωνιστών που πήραν μέρος στις μάχες στη Μαραθούσα
• Βιβλίο του Μαραθιώτη Θανάση Φωτίου “Η ναζιστική τρομοκρατία στην Ελλάδα”, εκδ. «Επίκεντρο»
• Αφιέρωμα της εφημερίδας “Φάρος του Θερμαϊκού”, http://farosthermaikou.blogspot.com/2018/08/blog-post_26.html

Συντάκτης:

Ευάγγελος Αρβανίτης

Αντιδήμαρχος Παιδείας και Δ.Ε. Ζερβοχωρίων Δήμου Πολυγύρου Χαλκιδικής

Συνταξιούχος Εκπαιδευτικός