Το Μίσος στο Διαδίκτυο: Μια Επιδημία της Εποχής μας

Το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δώσει φωνή σε άτομα που παλαιότερα δεν είχαν την ευκαιρία να εκφραστούν δημόσια.

Το μίσος είναι ένα ισχυρό αρνητικό συναίσθημα, και μια λέξη που χρησιμοποιείται εύκολα. Για παράδειγμα, πολλοί εκφράζουν το μίσος τους σε δημόσια πρόσωπα, όπως τους πολιτικούς. Αρκεί να περιηγηθεί κανείς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εντοπίσει δηλώσεις μίσους για όσους έχουν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας.

Tη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, χιλιάδες χρήστες του Facebook και του Τwitter εύχονται σε άλλους χρήστες του Facebook και του Twitter ανεργία, πόνο, βρομόξυλό ή αργό και βασανιστικό θάνατο. Πολύ πιθανό το ίδιο να συμβεί και στο κείμενο που διαβάζετε.  Μια κλιμάκωση μίσους ανάλογα με το θέμα, τον αποδέκτη των σχολίων και τη διάθεση του σχολιαστή. Όλο το ίντερνετ έχει κατακλυστεί σχεδόν σε κάθε γωνιά του με σχολιασμό μίσους και αυτό δεν είναι καθόλου υπερβολή.

Σε ένα πρώτο επίπεδο θα το ρίξουμε στον εκδημοκρατισμό του σχολιασμού που έχει φέρει το internet και τα social media. Αυτός που τη δεκαετία του ’80 και του ’90 έβριζε μπροστά από ένα κουτί ξαναζεσταμένης πίτσας την οθόνη του, την ώρα που έπινε μπίρα και ρευόταν, βρήκε στο ίντερνετ μια δίοδο να εισακουστεί, να εκφραστεί. Ο παρουσιαστής που έβριζαν στην τηλεόραση μπορεί πλέον να τους ακούσει. Και αυτό αν μη τι άλλο δημιουργεί έναν ενθουσιασμό. Το να βρίζεις δίνει μια αίσθηση συμμετοχής στα πράγματα. Όσο πιο καλά το κάνεις, τόσο πιο μεγάλη θα είναι και η επιρροή σου.

Η σφοδρότητα των σχολίων, οι κατάρες για καρκίνους στα κόκκαλα έρχεται όχι τόσο, όπως συχνά λέγεται, επειδή νιώθουν μια απεριόριστη ελευθερία πίσω από την οθόνη τους. Η ίδια η επικοινωνία μέσω των social media έχει έναν χαρακτήρα συνομιλίας μεταξύ avatars και όχι ανθρώπων. Σε αυτή την ενδιάμεση περίοδο που ζούμε, τα προφίλ και οι άνθρωποι που κρύβονται πίσω από τα προφίλ δεν είναι ούτε κάτι απόλυτα διακριτό ούτε όμως και κάτι που ταυτίζεται. Συνήθως, όταν εύχονται σε έναν άνθρωπο να ψοφήσει ουσιαστικά απευθύνονται στη διαδικτυακή του περσόνα, στο προφίλ του. Τον φαντάζονται εξαφανισμένο από το ίντερνετ, όχι νεκρό να τον κλαίει η μανούλα του. Αυτός που λαμβάνει όμως το μήνυμα δεν είναι το προφίλ του. Είναι ένας άνθρωπος.

Οι πλατφόρμες σχολίων στα social media και στα μεγάλα sites γίνονται τόποι ιδεολογικής σύγκρουσης. Και συνήθως αυτός καλύπτεται από ιδεολογίες μίσους. Η στρατηγική είναι η κλασική: ‘πάμε να κάνουμε θόρυβο’. Και κατά βάση έχουν ένα μοτίβο.

Για παράδειγμα, γράφεις ένα κείμενο για δικαιωματισμό. Σιγά-σιγά αρχίζουν να έρχονται εκατοντάδες account, πολύ συχνά fake προφίλ, που βρίζουν και επιτίθενται. Όσο μαζεύονται τα account, τόσο πιο ακραία γίνονται τα σχόλια σε μια λογική όχλου που παίρνει τις ψηφιακές του τσουγκράνες και έρχεται στην πλατεία του χωριού, για να απαιτήσει να καεί ο αιρετικός. Δεν είναι όμως απλά ότι ο καθένας βγάζει τα απωθημένα του. Πολύ συχνά οι επιθέσεις είναι ενορχηστρωμένες, ακόμα και αν δεν το καταλαβαίνουν όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτές.

Τουλάχιστον, λοιπόν, να θυμόμαστε και αυτό. Όσον θόρυβο και να κάνουν, όσον κακοποιητικό λόγο και αν γεννήσουν, είναι λιγότεροι.