Εισόδια της Θεοτόκου: Η ιστορία της μεγάλης εορτής της 21ης Νοεμβρίου και το έθιμο με τα πολυσπόρια
Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τιμά η Εκκλησία κάθε χρόνο στις 21 Νοεμβρίου τα Εισόδια της Θεοτόκου,μία από τις σημαντικότερες θεομητορικές εορτές της Ορθοδοξίας. Η ημέρα αυτή συνδυάζει τη βαθιά θρησκευτική κατάνυξη με πλούσια λαϊκά έθιμα της ελληνικής υπαίθρου, συνδέοντας την εκκλησιαστική παράδοση με τον αγροτικό κύκλο του φθινοπώρου.
Τι γιορτάζουμε στα Εισόδια της Θεοτόκου
Η ιστορική και θεολογική βάση της εορτής αντλείται από το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, ένα χριστιανικό κείμενο που χρονολογείται στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση,οι γονείς της Παναγίας, ο Ιωακείμ και η Άννα, υπέμεναν για πολλά χρόνια τη δοκιμασία της ατεκνίας.Προσευχόμενοι θερμά στον Θεό, έταξαν πως αν αποκτούσαν παιδί, θα το αφιέρωναν εξ ολοκλήρου σε Εκείνον.
Όταν γεννήθηκε η Μαρία, το ευσεβές ζευγάρι εκπλήρωσε την υπόσχεσή του. Σε ηλικία μόλις τριών ετών, οδήγησαν τη μικρή Μαρία στον Ναό της Ιερουσαλήμ, όπου την υποδέχθηκε ο Αρχιερέας Ζαχαρίας. Εκεί, η Παναγία παρέμεινε και ανατράφηκε με προσευχή και πνευματική καθοδήγηση,προετοιμαζόμενη να γίνει το σκεύος της Θείας Ενανθρώπησης.
Η εορτή καθιερώθηκε επίσημα τον 7ο αιώνα στην Ανατολή (και αργότερα στη Δύση), ενώ το απολυτίκιο της ημέρας συνοψίζει το θεολογικό της νόημα ως την αρχή της σωτηρίας των ανθρώπων:
«Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον, και της των ανθρώπων σωτηρίας η προκήρυξις. Εν ναώ του Θεού τρανώς η Παρθένος δείκνυται, και τον Χριστόν τοις πάσι προκαταγγέλλεται. Αυτή και ημείς μεγαλοφώνως βοήσωμεν˙ Χαίρε της οικονομίας του Κτίστου η εκπλήρωσις».
Η «Παναγία η Μεσοσπορίτισσα» και το έθιμο με τα πολυσπόρια
Στην ελληνική λαϊκή παράδοση, τα Εισόδια της Θεοτόκου συμπίπτουν χρονικά με το μέσο της περιόδου της σποράς. Για τον λόγο αυτό, ο λαός προσέδωσε στην Παναγία προσωνύμια όπως «Μεσοσπορίτισσα», «Αποσπορίτισσα» ή «Πολυσπορίτισσα», θεωρώντας την προστάτιδα της γης και της σοδειάς.
Το χαρακτηριστικότερο έθιμο της ημέρας είναι η παρασκευή των πολυσπορίων (γνωστών και ως μπόλια ή ψαροκόλλυβα σε ορισμένες περιοχές). Πρόκειται για ένα παραδοσιακό έδεσμα που φτιάχνεται από το βράσιμο διαφόρων δημητριακών και οσπρίων — συνήθως σιτάρι, καλαμπόκι,φασόλια, ρεβίθια, κουκιά και φακές.
- Ο συμβολισμός: Το βράσιμο και το μοίρασμα των καρπών της γης αποτελούσε μια συμβολική ευχή και δέηση προς την Παναγία, ώστε η σπορά να ριζώσει, να «μεστώσει» ο καρπός και η νέα αγροτική χρονιά να φέρει ευφορία και αφθονία.
- Η κοινωνική διάσταση: Οι νοικοκυρές πήγαιναν τα πολυσπόρια στην εκκλησία για να ευλογηθούν και στη συνέχεια τα μοίραζαν στους γείτονες, τους συγγενείς και τους φτωχούς, ενισχύοντας το πνεύμα της αλληλεγγύης στην κοινότητα.


