Με ρίζες από την Αρναία Χαλκιδικής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα: Η διδάκτωρ Σμαρώ Κατσάγγελου μιλά στην TV100 για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Αρχιτεκτονική
Συνέντευξη στον δημοσιογράφο Διογένη Μαριόλα παραχώρησε η γεννημένη στη Θεσσαλονίκη και με πατρική καταγωγή από την Αρναία Χαλκιδικής διδάκτωρ και διδάσκουσα στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα των ΗΠΑ.
Με ρίζες από την Αρναία Χαλκιδικής στην ακαδημαϊκή κοινότητα των ΗΠΑ
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον δημοσιογράφο της TV100, Διογένη Μαριόλα, παραχώρησε μέσω ζωντανής σύνδεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες η Σμαρώ Κατσάγγελου —γεννημένη και μεγαλωμένη στη Θεσσαλονίκη, με καταγωγή από την Αρναία Χαλκιδικής από την πλευρά του πατέρα της— η οποία είναι διδάκτωρ και διανύει πλέον τον τέταρτο χρόνο διδασκαλίας της στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα.
Στη συζήτηση —στην οποία συμμετείχαν επίσης ο υπεύθυνος του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, Michael Pelamidis, καθώς και η επιμελήτρια, εικαστικός και ιδρύτρια της «Επίμονης Τέχνης», Χρύσα Μπαρζόκα— η κ. Κατσάγγελου αναφέρθηκε στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και την πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Ολοκληρωμένες λύσεις ήχου, φωτισμού και οπτικοακουστικών εγκαταστάσεων στη Χαλκιδική

SoundSphere Audio & Lights
Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να αντικαταστήσει τον αρχιτέκτονα;
Απαντώντας στο ερώτημα του Διογένη Μαριόλα για το αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως το ανθρώπινο μυαλό στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, η Σμαρώ Κατσάγγελου επισήμανε ότι, παρότι τεχνικά η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει καθοριστικός.
Όπως εξήγησε, η αρχιτεκτονική συνδυάζει την επιστήμη του μηχανικού με την τέχνη. Κατά την εκτίμησή της, η έξαρση της Τεχνητής Νοημοσύνης θα οδηγήσει σε μια επάνοδο του ανθρώπινου στοιχείου, καθώς ολοένα και περισσότεροι δημιουργοί —ιδίως από τις νεότερες γενιές— επιλέγουν συνειδητά να αναδείξουν την ανθρώπινη υπογραφή, κάτι που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία στην αγορά.
Οι δύο τάσεις στους φοιτητές Αρχιτεκτονικής
Με ακαδημαϊκό υπόβαθρο που συνδυάζει μεταπτυχιακές σπουδές στην αποκατάσταση μνημείων στην Ελλάδα με τη σύγχρονη έρευνα γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη, η διδάκτωρ με ρίζες από την Αρναία διδάσκει σχεδιασμό (2ου, 3ου και 4ου έτους) καθώς και μοντέρνα ιστορία αρχιτεκτονικής στη Φλόριντα.
Περιγράφοντας το κλίμα ανάμεσα στους φοιτητές της, διέκρινε δύο βασικές τάσεις:
- Η «εκδημοκρατικοποίηση» του σχεδιασμού: Εργαλεία όπως το ChatGPT και το Claude βοηθούν φοιτητές να οπτικοποιήσουν γρήγορα μια πρώτη σχεδιαστική ιδέα και να προχωρήσουν σε στάδια που παλαιότερα θα δυσκολεύονταν.
- Ο προβληματισμός για την προσωπική υπογραφή: Οι πιο αφοσιωμένοι φοιτητές θέτουν βαθύτερα ερωτήματα για το αν η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσει τον αρχιτέκτονα ή αν ισοπεδώνει την προσωπική καλλιτεχνική και σχεδιαστική ταυτότητα — ένας προβληματισμός που διχάζει και τους ίδιους τους πανεπιστημιακούς δασκάλους.
Διογένης Μαριόλας (Δημοσιογράφος TV100):
Κυρία Κατσάγγελου, τι κάνετε; Χαίρομαι πάρα πολύ που σας βλέπω και σας ακούω με πολύ καλή ποιότητα βιντεοκλήσης. Τι ώρα είναι αυτή τη στιγμή στις Ηνωμένες Πολιτείες;
Σμαρώ Κατσάγγελου:
Είναι 12:30 το μεσημέρι. Έχουμε πνιγεί από τη βροχή, έχουν ανασταλεί όλα τα μαθήματα στο πανεπιστήμιο σήμερα και διδάσκω εξ αποστάσεως (remote) πιο αργά, οπότε είμαι σπίτι και με βλέπετε από το σπίτι.
Διογένης Μαριόλας:
Χαίρομαι πάρα πολύ που είστε ένας νέος άνθρωπος με αλματώδη εξέλιξη. Να θυμίσω ότι έχουμε πάντα κοντά μας τον υπεύθυνο του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, Michael Pelamidis, και την επιμελήτρια, εικαστικό και ιδρύτρια της «Επίμονης Τέχνης», Χρύσα Μπαρζόκα. Γενικότερα, η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει στον χώρο των εικαστικών, αλλά και στον χώρο της αρχιτεκτονικής. Το πρώτο πράγμα που θέλω να σας ρωτήσω είναι το εξής: υπάρχει επικινδυνότητα η τεχνητή νοημοσύνη να αντικαταστήσει 100% το ανθρώπινο μυαλό και να μπορεί να δημιουργεί αρχιτεκτονικά σχέδια;
Σμαρώ Κατσάγγελου:
Θεωρώ πως, τεχνικά μιλώντας, είμαστε πολύ κοντά σε μια τέτοιου είδους αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας. Ωστόσο, αυτό που θεωρώ ότι μας σώζει σαν είδος είναι το ότι υπάρχει μια ανισοσκελής ανάπτυξη μεταξύ της τεχνολογίας και της κοινωνίας μας. Δηλαδή, ακόμα είμαστε πάρα πολύ υπέρμαχοι του να υπάρχει ο ανθρώπινος παράγοντας μέσα σε όλα τα πράγματα. Και η αρχιτεκτονική είναι κατά κάποιον τρόπο μία τέχνη —σε έναν βαθμό είναι τέχνη— και σε ένα κομμάτι είναι επάγγελμα μηχανικού· στην Ελλάδα είναι ενταγμένη στο Πολυτεχνείο, παρόλο που στην Αμερική είναι συνήθως σε College of Arts and Letters. Οπότε θεωρώ ότι θα υπάρξει επάνοδος —όπως υπήρχε και στις αρχές του 20ού αιώνα— της πιο ανθρώπινης φύσης και τέχνης, για να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι έχουμε μια τέτοια έξαρση στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Δηλαδή, υπάρχει πολύς κόσμος που επί τούτου δεν χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη —και νεότερες γενιές— για να αναδείξει τον ανθρώπινο παράγοντα και το ανθρώπινο στοιχείο. Και αυτό είναι ένα πράγμα το οποίο μπορεί και να πουληθεί σε μια ακριβότερη τιμή αρχιτεκτονικά, αν καταλαβαίνετε τι λέω.
Διογένης Μαριόλας:
Αν και είστε πάρα πολύ νέα, είστε διδάσκουσα στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα. Πώς είναι η επαφή με τους φοιτητές στο θέμα της τεχνητής νοημοσύνης; Δηλαδή, έχουν αυτά τα ερωτήματα και τους προβληματισμούς για το αν η τεχνητή νοημοσύνη θα έχει το πάνω χέρι στη δουλειά τους στο μέλλον;
Σμαρώ Κατσάγγελου:
Ναι, μάλιστα. Είναι πλέον η 4η χρονιά που διδάσκω εδώ στη Φλόριντα. Διδάσκω σχεδιασμό δευτέρου, τρίτου και τετάρτου έτους, και επίσης μοντέρνα ιστορία αρχιτεκτονικής, παρόλο που περισσότερο η έρευνά μου είναι στο θέμα της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή έχω ένα μεταπτυχιακό από την Ελλάδα στην αποκατάσταση μνημείων, οπότε κάπως παίζω τον «μπαλαντέρ», είμαι και στα δύο στρατόπεδα θα λέγαμε. Υπάρχουν δύο τάσεις: κάποια παιδιά τα οποία, πριν να υπάρχει αυτού του είδους η εύκολη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης —το ChatGPT, το Claude και όλα αυτά—, δεν θα μπορούσαν ίσως να ανταπεξέλθουν στα μαθήματα. Βλέπουμε δηλαδή μια εκδημοκρατικοποίηση του τι σημαίνει να είσαι αρχιτέκτονας, στο πόσο μακριά μπορείς να πας με μια σχεδιαστική ιδέα και πόσο αυτά τα προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν να κάνουμε μια πρώτη απεικόνιση κάποιων ιδεών. Και υπάρχει και ένα δεύτερο κομμάτι, που είναι κυρίως φοιτητές οι οποίοι από πριν είχαν μια πολύ μεγάλη ενασχόληση, οι οποίοι αρχίζουν και αναρωτιούνται οντολογικά και επιστημολογικά αν αυτού του είδους η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μάς βοηθάει σαν είδος, μας πάει παραπέρα, ή αν κατά κάποιον τρόπο εκμηδενίζει τις διαφορές που θα μπορούσαμε να έχουμε με την προσωπική υπογραφή. Γιατί η αρχιτεκτονική έχει σε μεγάλο μέρος το θέμα της προσωπικής υπογραφής, όπως έχει και η τέχνη, το οποίο με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ισοπεδωθεί. Οπότε είναι λίγο τα πράγματα «πολεμημένα» σε αυτό το κομμάτι, όπως είναι και στην εκπαίδευση: υπάρχουν εκπαιδευτικοί που, κάνοντας το μάθημα που κάνω εγώ —π.χ. μοντέρνας αρχιτεκτονικής—, λένε «δεν θα χρησιμοποιήσετε την τεχνητή νοημοσύνη», δηλαδή είναι πιο παραδοσιακοί.

