ΚΟΙΝΗ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ AREPO.

Στόχος μας η διαμόρφωση κοινής ελληνικής πρότασης στα πλαίσια του Δικτύου AREPO και συνεργασία με το ΥΠΑΑΤ και τους Έλληνες ευρωβουλευτές για την διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής πολιτικής στην επισήμανση των τροφίμων.

Σχετικά……..

Τo άρθρo 29 του κανονισμού της Ε.Ε. 1169/2011, καθορίζει τους κανόνες για μέρος αυτής της πληροφορίας, την υποχρεωτική διατροφική δήλωση, η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τα διατροφικά χαρακτηριστικά που επιτρέπουν στους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πρέπει να ακολουθήσουν ειδική διατροφή, να επιλέξουν το τρόφιμο της επιλογής τους.
Από όλα τα προτεινόμενα μέχρι σήμερα συστήματα απεικόνισης διατροφικού προφίλ (FoPL), φαίνεται ότι το γαλλικό NUTRISCORE, που κατάρτισε ο Γαλλικός Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας, “Santé Publique France”, τυγχάνει ευρύτερης αποδοχής μιας και έχει ήδη εγκριθεί η προαιρετική χρήση του από αρκετές ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο κ.α.), ενώ ταυτόχρονα έχει επιβληθεί ως υποχρεωτική η χρήση του από ευρωπαϊκές αλυσίδες λιανικής, αλλά και παραγωγικές εταιρείες.

Το NUTRISCORE, που κατατάσσει τα τρόφιμα σε πέντε κατηγορίες (Α πράσινη έως E κόκκινη), δίνει διατροφικές πληροφορίες με ένα υπεραπλουστευμένο μεν, αλλά ελλιπή τρόπο.
Αγνοεί την ουσία, που είναι η αξιόπιστη ενημέρωση του καταναλωτή και εστιάζεται στο διατροφικό πίνακα και μόνο, χωρίς να αξιολογεί το συνολικό διατροφικό και περιβαλλοντικό προφίλ ενός τρόφιμου, που περιλαμβάνει βιταμίνες, αντιοξειδωτικές ουσίες (φαινόλες), προβιοτικά, μέθοδο παραγωγής, φυσικό προϊόν, ή προϊόν επεξεργασίας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, κάποια φυσικά και μη επεξεργασμένα τρόφιμα να κατατάσσονται σε χαμηλή κατηγορία, ενώ κάποια
βιομηχανοποιημένα να επιτυγχάνουν καλύτερη κατάταξη.
Το Nutriscore, δεν αξιολογεί την ύπαρξη ή όχι χημικών πρόσθετων, συντηρητικών ή ακόμα και trans λιπαρών. Αυτό έρχεται σε απευθείας αντίθεση με την ίδια την οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ε.Ε., Νο 1169/2011) που προσπαθεί να βελτιώσει την πληροφόρηση του καταναλωτή, ώστε να οδηγηθεί σε πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές.
Αυτό είναι σε αντίθεση με την στρατηγική «farm to fork” που προωθεί τη διαφάνεια και την αξιόπιστη ενημέρωση του καταναλωτή.

Τα προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσει η καθολική εφαρμογή του NUTRISCORE και του αλγόριθμου αξιολόγησης

Το σύστημα NUTRISCORE, και η κάθε αξιολόγησή του, αναφέρεται σε ομοειδή προϊόντα. Στη σημερινή του μορφή όμως δημιουργεί σύγχυση και παραπλάνηση γι’ αυτό και χρειάζεται πολύ μεγάλη ενημέρωση των καταναλωτών για να γίνει σαφές και να είναι ωφέλιμη η αξιολόγηση του.
• Υπάρχει κίνδυνος, ο καταναλωτής, επιλέγοντας την εύκολη λύση, να περιορίζεται στην οπτική μόνο αξιολόγηση των τροφίμων και να μην ασχολείται με τα σημαντικά στοιχεία και τις πληροφορίες
που έχει γι’ αυτόν η ετικέτα του τροφίμου.
• Υπάρχει η πιθανότητα του αποπροσανατολισμού των καταναλωτών, λόγω μη αξιόπιστης αξιολόγησης και κατάταξης των τροφίμων.
• Δεν προωθείται η υγιεινή/φυσική διατροφή, αλλά η διατροφή χαμηλών θερμίδων ανεξαρτήτως πηγής. Επιπρόσθετα, αξιολογεί τα τρόφιμα με βάση το ενεργειακό τους περιεχόμενο και αγνοεί τη θρεπτική και βιολογική αξία του τροφίμου.
• Επομένως οδηγεί, σε μερικό αποπροσανατολισμό του καταναλωτή και όχι πλήρους προστασίας και διευκόλυνσής του,
στην εν’ δυνάμει προώθηση των σύνθετων προϊόντων τα οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι καθόλου υγιεινά για τον άνθρωπο, ούτε και φιλικά για το περιβάλλον.
• Δεν εξυπηρετείται η νέα πολιτική γιατί στην ουσία παρακάμπτεται η οδηγία της Ε.Ε. για εφαρμογή συστημάτων FΟPΝL ως αποτέλεσμα της πολιτικής «Farm to Fork» με αναφορά στο 2022 που είναι η καταληκτική ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής.
Η υιοθέτηση ενός συστήματος αξιολόγησης όπως π.χ. το NUTRISCORE προσβάλει και απαξιώνει πάρα πολλά προϊόντα με υψηλή θρεπτική και βιολογική αξία, όπως είναι το
ελαιόλαδο, το παραδοσιακό γιαούρτι, τα τυριά ωρίμανσης, κ.α..
• Επιπλέον αδικούνται και υποβαθμίζονται αρκετά προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ, με αποδεδειγμένα υψηλή διατροφική αξία, για τα οποία έχουν δαπανηθεί σημαντικά κονδύλια για την προβολή και την προώθησή τους, τόσο εντός, όσο και εκτός της Ε.Ε., ενώ
αποτελούν ξεχωριστό κεφάλαιο στις διμερείς συμφωνίες της Ε.Ε. με τρίτες χώρες.

Ανάδειξη των προβλημάτων που δημιουργούνται σε πολλά προϊόντα Γ.Ε. και άλλων μονοσυστατικών υγιεινών προϊόντων (παραδείγματα)

Tο σύστημα NUTRISCORE προβλέπει την εξαίρεση κάποιων τροφίμων από την υποχρέωση επισήμανσης (μέλι, βότανα,
κ.λ.π.). Θεωρούμε ότι ούτε και αυτό είναι προς όφελος του καταναλωτή, μιας και δεν μπορεί να γνωρίζει ποια προϊόντα μπορούν να φέρουν επισήμανση και ποια όχι, επομένως είναι ακόμα ένα σημείο που έρχεται σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή
οδηγία και δημιουργεί περαιτέρω σύγχυση.

Είναι φανερό, ότι το ένα σύστημα επισήμανσης όπως το NUTRISCORE, στη σημερινή του μορφή, αδικεί κατάφορα τα
φυσικής προέλευσης και μονοσυστατικά τρόφιμα (εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, επιτραπέζιες ελιές κ.α.) τα οποία δεν
επιδέχονται τροποποίησης της σύστασής τους, για να επιδιώξουν μια καλύτερη βαθμολογία, άρα και κατάταξη, ενώ φανερά
επωφελούνται τα επεξεργασμένα και πολυσυστατικά τρόφιμα.

Ενδεικτικά αναφέρονται οι κατατάξεις προϊόντων Γεωγραφικών Ενδείξεων όπως:
• Ελαιόλαδο: Κατάταξη C (κίτρινο)
• Κατίκι Δοκομού ΠΟΠ (αλειφώδες τυρί): Κατάταξη D (ανοιχτό πορτοκαλί)
• Φέτα Ήπειρος ΠΟΠ: κατάταξη Ε (σκούρο πορτοκαλί)
• Γραβιέρα Νάξου (σκληρό τυρί από αγελαδινό γάλα και μίξη με
αιγοπρόβειο) ΠΟΠ: Κατάταξη Ε (σκούρο πορτοκαλί)

Τεκμηρίωση ότι ένα σύστημα επισήμανσης όπως το Nutriscore δεν μπορεί να εφαρμοστεί ως έχει στην αξιολόγηση μονοσυστατικών φυσικών προϊόντων ή Προϊόντων με Γεωγραφική ένδειξη είναι, η περίπτωση του Ελαιόλαδου.

Η αξιολόγηση ενός προϊόντος και ειδικότερα του ελαιόλαδου δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην περιεκτικότητα σε λιπαρά, ή την
ποσότητα άλατος ή τα σάκχαρα, όπως κατά βάση, προτείνει το σύστημα.
Με το σύστημα αυτό, τρία κρίσιμα στοιχεία της ποιότητας του ελαιόλαδου που είναι: τα Οργανοληπτικά Χαρακτηριστικά, η Βιολογική – Διαιτητική αξία και η Ασφάλεια χρήσης, δεν αναφέρονται και δεν αξιολογούνται πουθενά.

Με βάση τα κριτήρια του συστήματος:
• Πως συγκρίνεται ένα Εξαιρετικό Παρθένο ελαιόλαδο, με ένα Παρθένο Ελαιόλαδο ή με ένα Ελαιόλαδο (βιομηχανικό προϊόν
που κατά βάση περιέχει «εξευγενισμένο» πρώην μειονεκτικό ελαιόλαδο) ;
• Πως συγκρίνεται ένα Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο πρώιμης συγκομιδής (Αγουρέλαιο), με ένα της ίδιας ποιοτικής κατηγορίας αλλά όψιμης συγκομιδής
• Πως συγκρίνεται ένα ελαιόλαδο προϊόν Βιολογικής Γεωργίας, με ένα άλλο συμβατικής καλλιέργειας;
• Πως συγκρίνεται ένα εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, με ένα σπορέλαιο, ενδεχόμενα γενετικά τροποποιημένο που έχει την
ίδια θερμιδική αξία, την ίδια ποσότητα λιπαρών;
• Πως συγκρίνεται ένα Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο ΠΟΠ το οποίο έχει παραχθεί με τις προδιαγραφές που προβλέπονται για
ένα προϊόν ΠΟΠ, που διασφαλίζουν την ουσιώδη ποιότητα του και την ασφάλεια στην χρήση του, με ένα κοινό ελαιόλαδο;
• Πως συγκρίνονται δύο ελαιόλαδα με διαφορετική γεωγραφική ένδειξη, από διαφορετική ποικιλία, κ.λ.π.;
Εφόσον το σύστημα αυτό εφαρμοστεί όπως έχει στο ελαιόλαδο, αυτόματα:
• Μηδενίζει τη σημασία της οργανοληπτικής αξιολόγησης, των επιθυμητών χαρακτηριστικών και των ελαττωμάτων.
• Διαγράφει τον ισχυρισμό υγείας που μπορούν να φέρουν τα εξαιρετικά ελαιόλαδα με υψηλή περιεκτικότητα σε βιολογικής –
διαιτητικής αξίας συστατικά.
• Καταργεί τη διάκριση των ελαιόλαδων σε ποιοτικές κατηγορίες.
• Καταργεί τη σημασία της εφαρμογής ορθών πρακτικών με στόχο την παραγωγή ασφαλούς προϊόντος.
• Καταργεί την αξία των Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΟΠ, ΠΓΕ, ΕΠΙΠ).
• Παραπληροφορεί και εξαπατά τους καταναλωτές.

Τεκμηρίωση ότι ένα σύστημα επισήμανσης, όπως το Nutriscore, δεν περιέχει καθόλου στο σύστημά του σημαντικές διατροφικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές
πληροφορίες αξιολόγησης

Το Nutriscore αξιολογεί αρνητικά τη θερμιδική αξία, την περιεκτικότητα σε σάκχαρα, τα κορεσμένα λιπαρά οξέα και την περιεκτικότητα σε νάτριο, ενώ θετικά την περιεκτικότητα σε φρούτα – λαχανικά, φυτικές ίνες και πρωτεΐνες.
Η προσέγγιση αυτή, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις τροφίμων μπορεί να θεωρηθεί επαρκής, δεν συμπεριλαμβάνει ομάδες θρεπτικών υλών με σημαντική θετική επίδραση για την ανθρώπινη υγεία, όπως για
παράδειγμα η περιεκτικότητα σε βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και προβιοτικά.
Ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία, και με δεδομένο ότι υπάρχει η Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη για τον άνθρωπο, θα μπορούσαν να προστεθούν στον αλγόριθμο.
Από την άλλη, δεν αξιολογούνται αρνητικά σημαντικές πηγές προβλημάτων για την ανθρώπινη υγεία, όπως για παράδειγμα η
περιεκτικότητα σε συντηρητικά και άλλα πρόσθετα, τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, trans λιπαρά κ.α.

Μερικά παραδείγματα τροφίμων και η κατηγορία στην οποία ανήκουν με βάση το Nutriscore
• Κατσικίσιο γάλα Όλυμπος: Κατάταξη Β (ανοιχτό πράσινο)
• Φυσικός χυμός Life: Κατάταξη Α (σκούρο πράσινο)
• Αμύγδαλα: Κατάταξη Α (σκούρο πράσινο)
• Αναψυκτικό Coca-cola (παραδοσιακή γεύση): Κατάταξη D
(ανοιχτό πορτοκαλί)
• Αναψυκτικό Coca-cola χωρίς ζάχαρη: Κατάταξη Β (ανοιχτό
πράσινο)
• Lays στο φούρνο (πάπρικα): Κατάταξη C (κίτρινο)
• Ζελεδάκια Berry Mix: Κατάταξη D (ανοιχτό πορτοκαλί)
• Cashew nuts: Κατάταξη Β (ανοιχτό πράσινο)
• Φυστικοβούτυρο: Κατάταξη C (κίτρινο)

Προτάσεις
• Τροποποίηση του αλγόριθμου βαθμολόγησης του NUTRISCORE
έτσι ώστε να προκύψει αξιόπιστη αξιολόγηση όλων των σημαντικών συστατικών ενός τροφίμου και ρεαλιστική
κατηγοριοποίηση σε μια από τις πέντε βαθμίδες του συστήματος.
• Να συμπεριληφθούν στις παραμέτρους το ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό οικονομικό αποτύπωμα και να μπουν συντελεστές για κάθε παράμετρο.
• Να συμφωνηθεί η De facto, κατάταξη, μετά από αξιολόγηση
κατηγορίας, ορισμένων φυσικών και μονοσυστατικών ΠΟΠ/ΠΓΕ
τροφίμων όπως ελαιόλαδο, επιτραπέζιες ελιές, παραδοσιακά γαλακτοκομικά κ.α. Ειδικά για το ελαιόλαδο είμαστε 100%
σύμφωνοι με την πρόταση του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιόλαδου για κατάταξή του στην κατηγορία Α (πράσινη), χωρίς αξιολόγηση για γνωστούς και τεκμηριωμένους λόγους.
• Σε περίπτωση που δεν γίνει αποδεκτή η παραπάνω πρόταση, τότε προτείνουμε να εξαιρεθούν όλα τα προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ από την υποχρέωση εφαρμογής συστήματος επισήμανσης (FOPNL).
• Να υπάρξει αντιπρόταση και να δημιουργηθεί ένα διαφορετικό
πρότυπο για τα πραγματικά τρόφιμα.
• Να γίνεται σαφές και διακριτά πάνω στην σήμανση ότι το σκορ αφορά αποκλειστικά ομοειδή σύνθετα τρόφιμα και να καθιερωθεί σύστημα ενημέρωσης των καταναλωτών για να είναι ωφέλιμη η αξιολόγηση.
Επιπρόσθετα προτείνεται η δημιουργία ενός σχήματος με τρεις διαφορετικές κατηγορίες σημάνσεως FOPNL.
1. Τύπου Nutriscore.
Η σήμανση αυτή θα αποτελεί τη βάση της στρατηγικής [Front of pack nutrition labeling (FoPNL)]. Με αυτόν τον τρόπο, δε θα
υπάρξει σύγκρουση με τους υποστηρικτές του. Το Nutriscore δε θα το εφαρμόζουν τα τρόφιμα των δύο επόμενων κατηγοριών:
2. Εναλλακτική σήμανση βασιζόμενη στα συστατικά του τροφίμου (Nutrient-specific label).
Αυτή τη σήμανση θα φέρουν τα τρόφιμα που αποδεδειγμένα και τεκμηριωμένα αδικούνται από το Nutriscore (π.χ. ελαιόλαδο, τυριά).
3. Προϊόντα Γεωγραφικών Ενδείξεων.
Το δίκτυο AREPO να ηγηθεί προσπάθειας δημιουργίας σήμανσης FOPNL, αποκλειστικά για τα προϊόντα γεωγραφικών ενδείξεων.

ΚΑΤΕΡΗΝΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΟΣ Msc – ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ & ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Κ.Μ.