Η ιστορία πίσω από τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου

Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, γνωστή και ως η γιορτή των ερωτευμένων έχει καθιερωθεί και τιμάται ανά τον κόσμο κάθε χρόνο στις 14 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, ενώ πολλοί γιόρταζουν αυτήν την ημέρα, λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν την ιστορία πίσω από αυτή τη γιορτή. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στην προέλευσή της.

Οι πιο διάσημοι μύθοι για την “καταγωγή” του εορτασμού του Αγίου Βαλεντίνου

Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές εκδοχές για την προέλευση του εορτασμού της ημέρας των ερωτευμένων, με τις ρίζες της να βρίσκονται στην αρχαία χριστιανική και ρωμαϊκή παράδοση. Η αληθινή ιστορία, ακόμα και σήμερα, δεν είναι εντελώς ξεκάθαρη, καθώς δεν είναι γνωστά πολλά γεγονότα για τον βίο του Αγίου Βαλεντίνου και δεν έχει διευκρινιστεί αν πρόκειται για ένα ή δύο διαφορετικά πρόσωπα με το ίδιο όνομα. Ωστόσο, από τα στοιχεία φαίνεται πως πρόκειται για μια ηρωική και ρομαντική φιγούρα της εποχής.

• Άγιος Βαλεντίνος, ιερέας στη Ρώμη (3ο αιώνας μ.Χ.)

Η επικρατέστερη εκδοχή υποστηρίζει πως η ιστορία ξεκινά με τον Βαλεντίνο, έναν ιερέα που ζούσε κατά τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη Ρώμη. Εκείνη την εποχή αυτοκράτορας ήταν ο Κλαύδιος Β’, ο οποίος απαγόρευσε τους γάμους στους νέους στρατιώτες, προκειμένου να διατήρησει έναν ισχυρό στρατό, καθώς υποστήριζε πως οι ελεύθεροι άνδρες χωρίς παιδιά, θα ήταν πιο δυνατοί και συγκεντρωμένοι στον πόλεμο. Ο Βαλεντίνος λοιπόν πίστευε πως αυτό το διάταγμα δεν ήταν δίκαιο και γι’ αυτόν το λόγο πραγματοποιούσε κρυφούς, απαγορευμένους γάμους για νέους ερωτευμένους στην αρχαία Ρώμη. Όταν ο Κλαύδιος Β’ το ανακάλυψε, αρχικά διέταξε τη φυλάκισή του ιερέα, ωστόσο αποφάσισε να του δώσει χάρη. Λίγο αργότερα όμως ο Βαλεντίνος προσπάθησε να μυήσει τον αυτοκράτορα στον Χριστιανισμό, γεγονός που τον εξόργισε και σαν αποτέλεσμα διέταξε τη θανάτωσή του διά λιθοβολισμού. Ο ιερέας όμως κατάφερε να επέζησει και έτσι τελικά τον αποκεφάλισαν έξω από την πύλη της Flaminia, κοντά στο Πόντε Μίλβιο της βόρειας Ρώμης.  Η επικρατέστερη ημερομηνία θανάτου του είναι στις 14 Φεβρουαρίου 273 μ.Χ.

• Βαλεντίνος πρώην επίσκοπος του Terni, πόλη στη νότια Umbria

Ο δικαστής Αστέριος αμφισβητώντας τον Χριστιανισμό έβαλε στον Βαλεντίνο μια δοκιμασία, που αν την περνούσε θα είχε ό,τι επιθυμούσε. Είχε λοιπόν μια τυφλή θετή κόρη και του ζήτησε να τη θεραπεύσει. Πράγματι εκείνος αποκατέστησε την όρασή της και έτσι ζήτησε από τον Αστέριο μέσα σε τρεις ημέρες να σπάσει όλα τα ειδωλολατρικά αγάλματα που είχε και να βαπτιστεί. Ο δικαστής το έκανε και στη συνέχεια βάπτισε όλη του την οικογένεια, ωστόσο αυτή η κίνηση του δικαστή δεν βρήκε σύμφωνο τον αυτοκράτορα Κλαύδιο, ο οποίος συνέλαβε τον Βαλεντίνο και διέταξε τη θανάτωσή του.

• Λουπερκάλια (Lupercalia)

Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, η ημέρα του εορτασμού του Αγίου Βαλεντίνου προέρχεται από το Λουπερκάλια (Lupercalia), ένα φεστιβάλ, όπου τιμώταν ο θεός Φαύνος (του Πάνα των Ελλήνων) και πραγματοποιούνταν στα μέσα Φεβρουαρίου κάθε χρόνου. Αυτή η γιορτή είχε τις ρίζες της στην προ-Ρωμαϊκή εποχή και συνδεόταν με τη γονιμότητα, την ανανέωση και τον ερχομό της άνοιξης. Κατά τη διάρκεια των Λουπερκαλίων, οι ιερείς, που ονομάζονταν Λουπέρκαλοι (Luperci), πραγματοποιούσαν τελετές στον λόφο Παλατίνο της Ρώμης και οι Ρωμαίοι θυσίαζαν ζώα. Η γιορτή αυτή καταργήθηκε από την Εκκλησία περίπου γύρω στον 5ο αιώνα μ.Χ., ως ειδωλολατρική και τη θέση της πήρε ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου Βαλεντίνου.

• Το ζευγάρι και το τριαντάφυλλο

Σε μια άλλη όμορφη εκδοχή, ο Άγιος Βαλεντίνος επενέβη σε έναν έντονο καυγά μεταξύ δύο ερωτευμένων ανθρώπων. Μια ημέρα λοιπόν, καθώς φρόντιζε τα τριαντάφυλλα στον κήπο του, άκουσε ένα ζευγάρι να τσακώνεται. Αντί να αφήσει τη διαμάχη να επικρατήσει, αποφάσισε να παρέμβει.

Ο Βαλεντίνος, κόβοντας ένα από τα πανέμορφα τριαντάφυλλα, βγήκε στον δρόμο και πλησίασε το ζευγάρι. Με λόγια γεμάτα σοφία, τους παρακάλεσε να τον ακούσουν. Έπειτα, προσέφερε το τριαντάφυλλο ως σύμβολο ειρήνης, ευλογώντας τους. Η αγάπη επανήλθε ανάμεσα στο ζευγάρι και λίγο αργότερα επέστρεψε, ζητώντας του να τους παντρέψει. 

Εορτασμός της ημέρας των ερωτευμένων στην Ελλάδα

Η καθιέρωση της ημέρας των ερωτευμένων στην Ελλάδα ξεκίνησε γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1970 με πρωτοβουλία των ανθοπωλών. Λόγω της έλλειψης πληροφοριών για τον βίο του Βαλεντίνου, ο εορτασμός του δεν αναφέρεται στο Ορθόδοξο εορτολόγιο. 

Το 1994 είχε προταθεί η ημέρα των ερωτευμένων να γιορτάζεται στις 3 Ιουλίου, ημέρα εορτασμού του Αγίου Υακίνθου της Καππαδοκίας, ο οποίος γεννήθηκε το 78 μ.Χ. και υπηρέτησε ως θαλαμηπόλος του αυτοκράτορα Τραϊανού, φυλακίστηκε και πέθανε σε ηλικία μόλις 20 ετών από πείνα. 

Έξι χρόνια αργότερα, το 2000 προτάθηκε και καθιερώθηκε από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο η ημέρα των ερωτευμένων να γιορτάζεται στις 13 Φεβρουαρίου, μια ημέρα δηλαδή πριν. Η 13η Φεβρουαρίου είναι η ημέρα εορτής των Αγίων Ακύλα και Πρίσκιλλα, ενός ζευγαριού Ιουδαίων, που ζούσαν στην Κόρινθο και ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό. Μνημονεύονται για την αγάπη που είχαν μεταξύ τους και για το αποστολικό τους έργο.

Σήμερα, ενώ η γιορτή αυτή δεν έχει την ίδια ιστορική βάση με άλλες παραδόσεις που υπάρχουν στην Ελλάδα, η 14 Φεβρουαρίου έχει γίνει πλέον μια δημοφιλής γιορτή για τα ζευγάρια, ώστε να εκφράσουν την αγάπη και την εκτίμησή τους ο ένας προς τον άλλον

Facts ανά τον κόσμο που ίσως θα ήθελες να γνωρίζεις για την ημέρα των ερωτευμένων

• Στη Σλοβακία, η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου δεν γιορτάζεται μόνο στις 14 Φεβρουαρίου, αλλά και στις 29 Μαΐου. Η λογική πίσω από αυτό είναι ότι την περίοδο αυτή, τα πουλιά χτίζουν τη φωλιά τους και είναι συνηθισμένο να βλέπεις ερωτευμένα ζευγάρια.
• Στη Φινλανδία, η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι γνωστή ως “Ystävänpäivä,” που σημαίνει “Ημέρα της Φιλίας.” Οι Φινλανδοί δεν εστιάζουν μόνο στον ρομαντισμό, αλλά και στην έκφραση της αγάπης προς τους φίλους και την οικογένεια.
• Στη Βερόνα της Ιταλίας (εκεί που έζησε ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα) παραλαμβάνονται περίπου 1000 γράμματα κάθε χρόνο, που απευθύνονται στην Ιουλιέτα.
• Από το 2003 υπάρχει επίσημη μέρα εορτασμού του Αγίου Βαλεντίνου, γνωστή και ως Quirkyalone, για όσους δεν έχουν βρει ακόμη το άλλο τους μισό. Φυσικά, αυτή η μέρα γιορτάζεται επίσης στις 14 Φεβρουαρίου.
• Περίπου ένα ποσοστό του 3% των ανθρώπων αγοράζουν κάποιο δώρο στο κατοικίδιό τους για την ημέρα των ερωτευμένων.
• Στις 14 Φεβρουαρίου γίνονται κατά προσέγγιση 220.000 προτάσεις γάμου κάθε χρόνο.
• Η ποσότητα σοκολάτας που πωλείται κάθε χρόνο αυτή την ημέρα αγγίζει το 1 δισεκατομμύριο.

Η ημέρα των ερωτευμένων έχει καθιερωθεί παγκοσμίως ως η γιορτή της αγάπης και της συντροφικότητας και η ιστορία της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου με τις διαφορετικές εκδοχές της αντικατοπτρίζει αυτές τις ανάγκες. Σε κάθε γωνιά του πλανήτη, οι άνθρωποι γιορτάζουν την αγάπη και την φιλία με διάφορους τρόπους. Ανεξαρτήτως του εάν προτιμούν τις παραδοσιακές ή τις πιο σύγχρονες εκδηλώσεις (π.χ. στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης), η ημέρα αυτή είναι μια ευκαιρία να εκφραστεί η αγάπη και να διατηρηθούν ζωντανές οι σχέσεις μεταξύ μας. Ας διατηρήσουμε το πνεύμα της καθημερινά λοιπόν και όχι μόνο στις 14 Φεβρουαρίου.